การจำแนกชนิดของเฟินและญาติของเฟิน
![]() |
การจัดกลุ่มและการจำแนกชนิดเฟิน โดยพิจารณาจากลักษณะสัณฐานวิทยา หรือโครงสร้างส่วนต่างๆ ของเฟินนั้นเอง นักพฤกษศาสตร์ได้ทำการตรวจพิสูจน์ถึงลักษณะส่วนต่างๆ ของเิฟินแต่ละชนิดเปรียบเทียบกัน เฟินที่มีลักษณะเหมือนกัน จะจัดรวมเป็นกลุ่มเดียวกัน และจัดแยกเป็นกลุ่มย่อยลงไป เมื่อมีลักษณะย่อยอื่นที่แตกต่างกัน เป็นกลุ่มระดับย่อยลงไป โดยจัดกลุ่มระดับ เริ่มจาก Division Class Subclass Order Family Genus และระดับท้ายสุดเป็น Spcies หรือบางครั้งอาจมีย่อยเป็น var. บ้าง ซึ่งเป็นศาสตร์ที่มีมานานกว่า 100 ปี แล้ว ในปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์ทางด้านพฤกษศาสตร์บางท่าน เริ่มนำวิทยาการสมัยใหม่ในการตรวจสอบ DNA ที่อยู่ในเซลล์เนื้อเยื่อของเฟินแต่ละชนิด แล้วนำมาเป็นข้อมูลในการจำแนกชนิดของเิฟิน ซึ่งให้ความแม่นยำได้มากกว่าจำแนกชนิดแบบเดิม แต่การตรวจสอบ DNA เป็นงานที่ค่อนข้างยุ่งยาก ใช้งบประมาณจำนวนมาก และยังต้องทำการศึกษาค้นคว้าและวิจัยอีกมาก ทำให้บทบาทของการจำแนกชนิดโดย DNA ในปัจจุบันยังไม่เป็นที่แพร่หลายเท่าที่ควร แต่อย่างไรก็ตาม ผลจากการตรวจสอบ DNA ของเฟิน เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับการจำแนกชนิดโดยลักษณะสัณฐานวิทยาแบบดั้งเดิมแล้ว ผลที่ได้ออกมามีความใกล้เคียงกันมาก หรือมีแตกต่างกันไม่มาก มีเฟินน้อยชนิดที่อาจจะต้องย้ายกลุ่มไป แต่ส่วนใหญ่ยังคงเดิม จึงนับได้ว่า เป็นภูมิปัญญาของนักพฤกษศาสตร์ที่มีมาแต่สมัยโบราณและยังน่าเชื่อถือต่อไปได้ อย่างไรก็ดี การจำแนกชนิดเฟินโดยนักวิทยาศาสตร์ด้านพฤกษศาตร์เฟิน ยังคงมีการศึกษาค้นคว้าและำวิจัยกันอยู่โดยตลอดอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น ข้อมูลการจำแนกชนิดเฟินจึงยังต้องมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงกันโดยตลอดเช่นกัน
แนะนำการใช้ Taxonomy
|
| Pteridophyta | |||||
| Division | Class | Subclass | Order | Family | Genus |
| Lycopodiophyta | Lycopodiopsida | Lycopodinae | Lycopodiales | Lycopodiaceae | Lycopodium
ช้องนางคลี่, ระย้า - ยมโดย Huperzia สร้อยนางกรอง, หางสิงห์ Lycopodiella สามร้อยยอด Phylloglossum |
| Selaginellopsida |
Selaginellidae | Selaginellales | Selaginellaceae | Selaginella กนกนารี พ่อค้าตีเมีย หญ้ารังไก่ | |
| Isoetopsida | Isoetopsidae | Isoetales | Isoetaceae | Isoetes ติ๊บนา | |
| Equisetophyta | Equisetopsida | Equisetidae | Equisetales | Equisetaceae | Equisetum หญ้าถอดปล้อง |
| Polypodiophyta | Psilotopsida | Psilotidae | Psilotales | Psilotaceae | Psilotum
สิโลตัม หวายทะนอย, Tmesipteris |
| Ophioglossidae | Ophioglossales | Ophioglossaceae | Helminthostachys
ตีนนกยูง, Ophiglossum ริบบิ้น, Botrychium, Cheiroglossa |
||
| Hymenphyllales | Hymenophyllaceae |
Hymenophyllum
ฟิล์มมี่เฟิน, Trichomanes Bristle fern, Hymenoglossum, Serpyllopsis, Craspedoneuron, Crepidomanes, Gonocormus, Lacosteopsis, Microtrichomanes, Mortioniopteris, Neuromanes, Odontomanes, Polyphlebium, Pleuromanes, Pteromanes, Reediella, Vandenboschia |
|||
| Hymenophyllop- sidaceae |
Hymenophyllopsis | ||||
| Osmundales | Osmundaceae |
Osmunda
ออสมันดา, Leptopteris, Todea |
|||
| Gleicheniales | Dipteridaceae |
Dipteris
บัวแฉก, Cheiropleuria |
|||
| Matoniaceae |
Matonia บัวรัศมี, Phanerosorus | ||||
| Gleicheniaceae |
Dicranopteris
โชน กูดปี๊ด โจ้น, Sticherus, Gleichenia, Stromatopteris, Diplopterygium |
||||
| Plagiogynales | Plagiogyriaceae |
Plagiogyria | |||
| Schizaeales | Schizaeaceae | Schizaea
ตานส้าน ตานบิด, Lygodium ย่านลิเภา, Actinostachys, Anemia, Mohria |
|||
| Polypodiopsida | Marattidae | Marattiales | Marattiaceae | Angiopteris
กีบแรด, Archangiopteris, Marattia,Christensenia, Danaea |
|
| Polypididae | Cyatheales | Cyatheaceae | Cyathea กูดต้น มหาสดำ หัวอ้ายเป็ด, Alsophila, Cnemidaria, Sphaeropteris |
||
| Lophosoriaceae | Lophosoria, Trichosorus | ||||
| Loxomataceae | Loxsomopsis, Loxoma | ||||
| Metaxyaceae |
Metaxya, Amphidesmium | ||||
| Marsileales | Azollaceae | Azolla แหนแดง | |||
| Marsileaceae | Marsilea
ผักแว่น, Pilularia, Regnellidium |
||||
| Salviniaceae | Salvinia จอกหูหนู | ||||
| Dicksoniales | Dicksoniaceae | Cibotium
ลูกไก่ทอง, Dicksonia, Calochlaena, Culcita, Cystodiopteris, Lophosoria, Thyrsopteris |
|||
| Lindsaeales |
Lindsaeaceae |
Lindsaea,
Sphenomeris ใบผักชี, Ormoloma, Tapeinidium, Xyropteris |
|||
| Lonchitaceae | Lonchitis, Odontosoria, Saccoloma, x Lindsaeosoria | ||||
| Pteridales | Acrostichaceae | Acrostichum
ปรงไข่ ปรงน้ำ ปรงทอง, Chrysodium |
|||
| Adiantaceae | Adiantum เฟินก้านดำ หางนาคบก
ผักหันแว่น ผักคา หูควาก, Cheilanthes เฟินท้องเงิน, Coniogramme, Doryopteris เฟินใบองุ่น ใบตำลึง เฟินราชนี, Gymnopteris, Hemionitis ใบหัวใจ ใบบัว ปักเป้า, Notholaena, Onychium, Pellaea กระดุม, ปีกสกุณา, Pityrogramma เฟินหลังเงิน เฟินหลังทอง, Syngramma, Taenitis กูดปรง |
||||
| Bommeriaceae | Bommeria | ||||
| Llaveaceae | Llavea, Botryogramma | ||||
| Notholaenaceae | Adiantopsis, Argyrochosma, Chrysochosma, Cryptogramma, x Hemionanthes, Parahemionitis, Platyzoma, Trachypteris | ||||
| Parkeriaceae | Ceratopteris เขากวางน้ำ กูดเพา | ||||
| Pteridaceae | Pteris เฟินเงิน เฟินหิรัญ, Actiniopteris, Afropteris, Anogramma, Anopteris, Austrogramme, Cerosora, Eriosonia x, Eriosorus, Jamesonia, Nephopteris, Neurocallis, Ochropteris, Onychium, Pentagramma,Pityromeria X, Pterozonium, Rheopteris, Syngramma |
||||
| Vittariaceae | Antrophlyum ปีกนกยูง, Vittaria เชือกผูกรองเท้า, Ananthacorus, Anetium, Haplopteris, Hecistopteris, Monogramma, Polytaenium , Radiovittaria, Scoliosorus, Vaginularia |
||||
| Dennstaedtiales |
Dennstaedtiaceae | Microlepia กูดผี กูดยี โหราผักกูด เนระพูสี, Pteridium กูดเกี๊ยะ กูดกิน, Histiopteris ปีกค้างคาว, Hypolepis กูดฝ้ายดิน, Blotiella, Coptidipteris, Costaricia, Dennstaedtia, Leptolepia, Oenotrichia auct, Oenotrichia s. str. Monachosorum, Paesia |
|||
| Monachosoraceae | Monachosorum | ||||
| Aspleniales | Aspleniaceae | Asplenium
ข้าหลวง กระปรอกหางแมว กูดใบมีด, x Asplenicystopteris, Camptosorus, Diellia, Diplora, Holodictyum, Loxoscaphe, Pleurosorus, Schaffneria |
|||
| Athyriales | Athyriaceae | Anisocampium, Athyrium Lady Fern, Diplazium กูดกิน กูดห้วย กูดน้ำ, Deparia, Adenoderris , Athyriopsis, Cornopteris, x Cornoathyrium, Cystopteris, x Depazium , Dryoathyrium , Hypodematium, Kuniwatsukia, Lunathyrium, Rhachidosorus |
|||
| Blechnaceae | Blechnum กูดดอย, Brainea กูดตั่ง กูดอ้ายหมี, Stenochlaena ผักกูดแดง ลำเท็ง, Woodwardia เฟินแม่-เฟินโซ่ Doodia, Pteridoblechnum, Sadleria, Salpichlaena, |
||||
| Cystopteridaceae | Acystopteris, Cystopteris, Gymnocarpium | ||||
| Onocleaceae | Onoclea, Matteuccia, Onocleopsis | ||||
| Thelypteridaceae | Sphaerostephanos , Thelypteris, Amauropelta, Ampelopteris, Amphineuron, Chingia, Chrinephrium x, Chrismatopteris x, Christella, Coryphopteris, Craspedosorus, Cyclogramma, Cyclosorus, Glaphyropteridopsis, Goniopteris, Macrothelypteris, Meniscium, Menisorus, Mesophlebion, Metathelypteris, Nannothelypteris, Oreopteris, Parathelypteris, Phegopteris, Plesioneuron, Pneumatopteris, Pronephrium, Pseudocyclosorus, Pseudophegopteris, Stegnogramma, Steiropteris, Trigonospora |
||||
| Woodsiaceae | Woodsia | ||||
| Dryopteridales | Dryopteridaceae | Arachniodes
เทพนมด่าง (ชื่อการค้า), |
|||
| Hypodematiaceae | Hypodematium | ||||
| Lomariopsidaceae | Bolbitis
หางหงษ์, |
||||
| Polypodiales | Davalliaceae | Araiostegia, Davallia นาคราช ขากระต่าย, Gymnogrammitis กูดลอง, Humata นาคราชตัวเมีย, Leucostegia กูดหมัก, Rumohra เฟินหนัง Leather Leaf, Davallodes, Parasorus,Scyphularia,Trogostolon |
|||
| GRAMMITIDACEAE | Scleroglossum, |
||||
| Loxogrammaceae | Anarthropteris, Loxogramme | ||||
| Nephrolepidaceae | Nephrolepis เฟินใบมะขาม | ||||
| Oleandraceae | Oleandra, Arthropteris, Psammiosorus |
||||
| Pleurosoriopsidaceae | Pleurosoriopsis | ||||
| Polypodiaceae |
Aglaomorpha กูดเวียน กูดอ้อม , Arthromeris, Belvisia หางหนู Tailed Fern, Colysis, Crupsinus Crypsinus กูดใบลาย เฟินนกแอ่น, Drynaria กระแตไต่ไม้, Goniophlebium หางนกยูง, Lecanopteris บ้านมด ตานมังกร, Lepisorus ตะเข็บ จักเข็บ, Microsorum แววแมลงทับ ตาข่าย, เขากวาง, Phlebodium บลูใบริ้ว ตีนกระต่าย, Photinopteris, Phymatosorusแก๊ปปืน ฮาาย หลังสวน, Platyceriumชายผ้าสีดา เขากวาง Staghorn, Polypodium , Pyrrosia ไพโรเซีย งูเขียว สะโมง ลิ้นกุรัม, Selliguea, Campyloneurum, Dicranoglossum, , Marginariopsis, Microgramma, Microphlebodium, Neurodium, Niphidium, Pecluma,, Pleopeltis, Polypodiodes, Polypodiopteris, Pseudocolysis, Solanopteris, Thylacopteris, x Phleopodium, Christiopteris, Dictymia, Drymotaenium, Lemmaphyllum, Leptochilus, Paraselliguea, Podosorus, |
||||
