Genus Hemionitis Linnaeus.
วงศ์ ADIANTACEAE
ชื่อสกุล Hemionitis (อ่าน hem i on i' tis) มาจากคำภาษากรีก hemionos หมายถึง mule
ลักษณะทั่วไปของเฟินในวงศ์นี้ เป็นเฟินดิน หรือเกาะตามซอกหินที่มีอินทรีย์วัตถุสะสม เป็นเฟิน ขนาดเล็ก เหง้า สั้น ตั้งหรือล้มเอน ใบออกเป็นกระจุกที่ยอดเหง้า มีเกล็ดปกคลุม เกล็ดเป็นรูปแคบ สีเดียว โคนเกล็ดแนบติดกับเหง้า
ก้านใบ สีน้ำตาลแดงถึงเกือบดำ เป็นเงามัน มีร่องตามแกน ใบเป็นใบเดี่ยว หรือเป็นแฉกรูปมือ เนื้อใบหนา ใบมีสองแบบ ใต้ใบมีเกล็ดขนาดเล็กปกคลุม เส้นใบ เป็นเส้นอิสระ หรือเป็นร่างแห มีไม่มีปลายเส้นใบในช่องว่างของร่างแห บางชนิดสร้างตาต้นอ่อนที่โคนใบ
กลุ่มสปอร์ แผ่ไปตามความยาวของเส้นใบ สปอร์เปลือย หรือไม่มีเยื่ออินดูเซีย ไม่มีเส้นใย paraphyses แต่มีเกล็ดรูปร่างคล้ายขน สปอร์รูปทรงสีเหลี่ยม หรือรูปกรวยสี่เหลี่ยม
เฟินสกุลนี้ในไทย พบเพียงชนิดเดียว คือ Hemionitis arifolia
Hemionitis arifolia (Burm. f.) T. Moore
ชื่อสามัญ : Heart Fern
ชื่ออื่น : กูดใบบอน กูดใบบัว ลิ้นวัว ปักเป้า(ชื่อการค้า) ใบหัวใจ(ชื่อการค้า)
ชื่อ arifolia มาจากคำว่า aros ( arum) และ folius (leaf)
เฟินชนิดนี้ เป็นเฟินดิน มักพบอยู่นานเนินดิน หรืออยู่ตามซอกโขนหิน ที่มีอินทรียวัตถุสะสม ในป่าที่มีความชุ่มชื้นปานกลาง-สูง อยู่ในบริเวณที่มีร่มเงาและได้รับแสงปานกลาง หรือแสงแดดส่องลงมาถึงได้บ้าง ที่ระดับความสูง MSL ระดับต่ำ-ปานกลาง
ลักษณะทั่ว เป็นเฟินขนาดเล็ก ใบมี 2 แบบ (dimorphic) เหง้าสั้นตั้ง มีเกล็ดปกคลุม เกล็ดเป็นรูปแคบ มีสีเดียว สีน้ำตาล ขอบเรียบ ขนาดเกล็ด ยาว 2-3 มม.
ก้านใบ สีน้ำตาลแดงถึงเกือบดำ ผิวมีร่องตามแกน มีเกล็ดหรือขนตลอดความยาวก้าน เป็นแบบหลายเซลล์ หยาบ ยาวได้ถึง 1.5 มม. ใบปกติ ที่ไม่สร้างสปอร์ ยาวได้ถึง 8 ซ.ม. ส่วนใบที่สร้างสปอร์ ก้านใบชูเหนือทรงพุ่ม ยาวได้ถึง 20 ซ.ม
ตัวใบ : ใบปกติ ที่ไม่สร้างสปอร์ เป็นใบเดี่ยว รูปไข่ หรือรูปขอบขนาน ปลายมนกลม โคนใบหยักเว้าแบบรูปหัวใจ ขนาดยาวได้ถึง 7 และกว้างได้ถึง 4 ซ.ม. เนื้อใบหนานุ่ม หรือเหมือนแผ่นหนัง ผิวใบด้านล่างมีเกล็ดและขน ที่ขอบมีขนหนาแน่น เป็นขนหลายเซลล์ แกนกลางใบนูนขึ้นทางด้านล่างของใบ เส้นใบเป็นร่างแห ไม่มีเส้นปลายในช่องว่างร่างแห มองเห็นได้ลางๆ
ใบสปอร์ fertile frond รูปขอบขนาน-รูปกึ่งสามเหลี่ยม ขนาดยาวได้ถึง 5 ซ.ม. และกว้างได้ถึง 3 ซ.ม. ค่อยๆ สอบแคบสู่ปลายใบ โคนใบหยักเว้ารูปหัวใจ ส่วนหยักรูปสามเหลี่ม ปลายส่วนหยักมนกลมถึงแหลม ขอบเรียบ เนื้อใบบาง
อับสปอร์ : กระจายเป็นร่างแหตามลายของเส้นใบ ไม่มีเยื่อใดๆ ปกคลุม แต่อับสปอร์มีเกล็ดปะปนรวมอยู่ด้วย
เฟินชนิดนี้ ในบ้านเรามีรายงานพบป่าทั่วไปในทุกภูมิภาค
Hemionitis arifolia เฟินใบหัวใจ Heart Leaf Fern(ชื่อทางการค้า)
เป็น Hemionitis arifolia มีอีกสายพันธุ์หนึ่ง ที่แตกต่างจากสายพันธุ์ที่พบในไทย ที่นิยมเรียกกันว่า เฟินใบหัวใจ(ชื่อการค้า) มีลักษณะแตกต่างเล็กน้อย ที่ใบมีขนาดเล็กกว่า ปลายใบสอบแหลม ปลายสุดมน ผิวใบเกลี้ยงเป็นเงามัน เนื้อใบเหมือนแผ่นหนัง และมักพบมีตาต้นอ่อนเกิดที่โคนใบ เมื่อโตแยกไปปลูกได้
สายพันธุ์นี้ กระจายพันธุ์อยู่ใน เวียดนาม มาเลเซีย ฟิลิปปินส์
การปลูกเลี้ยง : เฟินชนิดนี้ชอบแสงแดดรำไร ไม่ชอบน้ำมาก เครื่องปลูกควรใช้ดินร่วนโปร่ง ไม่ขังน้ำ ควรใช้กระถางเล็กกว่าทรงพุ่ม และให้น้ำพอมีความชื้น จะสามารถเจริญเติบโตได้ดี
ขยายพันธุ์ : แยกต้นอ่อนที่เกิดบนใบไปปลูก และ เพาะจากสปอร์