Genus Doryopteris J. Smith, J. Bot.
วงศ์ ADIANTACEAE

เฟินสกุล Pityrogramma นี้ เป็นสกุลของเฟินหลังเงินและเฟินหลังทอง Goldback and Silverback Ferns

ลักษณะทั่วไปของเฟินสกลนี้ เป็นเฟินดิน ขนาดเล็กถึงขนาดกลาง มีลำต้นเป็นเหง้าสั้น ตั้งหรือล้มเอน ปกคลุมด้วยเกล็ดรูปหอก หรือเรียวแคบ ปลายสอบแหลม เกล็ดบาง ขอบเรียบ สีน้ำตาล ยอดเหง้ามีใบออกถี่แน่น

ก้านใบ ผอม ยาว ผิวเกลี้ยง สีม่วงถึงสีน้ำตาลเข้ม หรือสีดำ ด้านหน้าเป็นร่องเล็กน้อย ภายในมีท่อลำเรียง รูปร่างคล้านริบบิ้น จัดเรียงตัวขนานกัน เป็นเงามัน โคนก้านมีเกล็ดปกคลุม

แผ่นใบ เป็นใบประกอบขนนกหลายชั้น รูปไข่ หรือรูปสามเหลี่ยมแคบ ใบย่อยคู่ล่างสุดมีขนาดใหญ่สุด หรือลดขนาดลงเล็กน้อย แกนใบย่อย สีดำ ด้านหน้าเป็นร่อง ใบย่อยหยักลึก ปลายใบแหลม เนื้อใบบางเหมือนกระดาษ ผิวหน้าใบเกลี้ยง ผิวล่างเกลี้ยง เป็นผงสีดำอยู่ระหว่างผงที่ปกคลุมใต้ใบ ปกติใต้ผิวใบปกคลุมด้วยผงสีขาวหรือสีเหลือง เส้นใบกระจายอิสระ

อับสปอร์รูปยาวไปตามเส้นใบ ไม่มีเยื่อหุ้มอินดูเซีย ไม่มีเยื่อ paraphyses สปอร์รูปร่าง tetrahedral หรือ trilete

สกุลนี้กระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนของ อเมริกา มีอยู่ราว 40 ชนิด และใน เอเฃีย อัฟริกา มาดากัสกาและโพลีนีเซีย

 

เฟินในสกุลนี้ ในบ้านเราพบมีเพียงชนิด คือ Pityrogramma calomelanos

Pityrogramma calomelanos (L.) Link
ชื่อสามัญ : Silverback Fern
ชื่ออื่น : เฟินหลังเงิน

เฟินชนิดนี้เป็นเฟินดิน ขนาดกลาง ในธรรมชาติพบเห็นได้บ่อย ในพื้นที่เปิดโล่ง หรือแม้แต่ริมทางถนนหลวงในชนบท ที่ระดับความสูง MSL ระดับต่ำไปถึงระดับสูงปานกลาง

ลักษณะทั่วไป เหง้าสั้น ตั้ง มีใบออกเป็นกระจุกแน่นที่ยอดเหง้า มีเกล็ดปกคลุม เกล็ดมีลักษณะ สีน้ำตาลอ่อน แคบ ยาว 3-6 มม. เป็นแผ่นบาง ขอบเรียบ

ก้านใบ ยาวได้ถึง 30 ซม. สีม่วงเข้ม เป็นเงามัน ช่วงล่างมีเกล็ด ช่วงบนผิวเกลี้ยง ตอนที่ยังอ่อนที่ผิวปกคลุมด้วยผงสีขาว

ใบ รูปขอบขนาน ปลายสอบแหลม ใบเป็นใบประกอบขนนก 2 ชั้นและขอบแฉกลึกเหมือนเป็นใบประกอบขนนก 3 ชั้น ขนาดใบ 15-30 : 8-15 ซม. แกนหลักกลางใบ ผิวบนเป็นร่อง
ใบย่อยด้านข้าง รูปขอบขนานแกมรูปหอก โคนรูปลิ่ม ปลายแหลมถึงสอบแหลม ช่วงปลายหยักลึก หรือเป็นแฉกแบบขนนกในใบย่อยขนาดใหญ่ ขนาด 1.5 : 1 ซม.
ที่ส่วนแฉก รูปหอกกลม หรือรูปป้าน ปลายแหลมและปลายสุดเป็นซี่ฟัน
เนื้อใบบางเหมือนกระดาษ สีเขียวอ่อน ผิวเกลี้ยง แต่มีผงสีขาวเคลือบ
เส้นใบจัดเรียงอิสระเป็นแขนงแบบขนนก แตกแขนงหลายครั้ง

กลุ่มสปอร์ เกิดตามแนวเส้นใบเต้ฒผิวด้านล่าง ไม่มีเยื่ออินดูเซีย

กระจายพันธุ์อยู่ในป่าเขตร้อนทั่วไป ในบ้านเราพบกระจายทั่วทุกภูมิภาค

การปลูกเลี้ยง ปลูกเลี้ยงง่าย เจริญเติบโตเร็ว ชอบเครื่องปลูกร่วนโปร่ง ระบายน้ำดี ชอบรำไรถึงแสงมาก หรือได้รับแสงแดดอย่างน้อยครึ่งวัน ชอบความชุ่มชื้นในอากาศ แต่ไม่ชอบน้ำขังแฉะในเครื่องปลูก

Pityrogramma austromelanesis
synonym : Pityrogramma calomelanos var aurepflava, Pityrogramma calomelanos var austroamericana
ชื่ออื่น : เฟินหลังทอง

เฟินชนิดนี้ทราบจากสวนสีทอง สามพราน เล่าว่า ได้นำเข้ามาจากประเทศออสเตเลีย เมื่อปี 2542 และเพาะขยายพันธุ์จำหน่ายจนเป็นที่นิยมแพร่หลาย

ลักษณะทั่วไป คล้ายคลึงกัีบ P. calomelanos แต่แตกต่างที่ P. austromelanesis มีผงใต้ใบสีเหลืองสว่าง เฟินชนิดนี้ แต่เดิมนักพฤกษศาสตร์เคยเข้าใจกันอยู่นานว่า P. austromelanesis เป็นเฟินลูกผสม และสปอร์เป็นหมัน นำไปเพาะไม่ได้