วงศ์ ADIANTACEAE

ชื่อวงศ์ ADIANTACAE ได้มาจากชื่อของสกุลหนึ่งในวงศ์นี้คือ สกุล Adiantun

ลักษณะทั่วไปของเฟินวงศ์นี้ เป็นเฟินดิน มีขนาดเล็กถึงขนาดกลาง บางชนิดมีเหง้าเลื้อยยาว และบางชนิดเหง้าสั้นตั้งตรง มีเกล็ดปกคลุมปลายยอดเหง้า เกล็ดเรียวแคบ สีดำ (ไม่เป็นเกล็ดแบบก้นปิด)

ก้านใบยาว สีดำเป็นมันวาว ไม่พบข้อปล้องที่โคนก้านใบตามเหง้า ก้านใบเป็นร่อง โคนก้านมีเกล็ด ใบ มีทั้งที่เป็นใบเดี่ยวปกติ ไไปจนถึงใบประกอบขนนก หรือใบประกอบขนนกหลายชั้น รูปร่างใบของแต่ละชนิดแตกต่างกันออกไปอย่างกว้างขวาง แกนหลักกลางใบสีดำเป็นเงามัน

เนื้อใบ มีทั้งชนิดที่เป็นแผ่นบางๆ ไปจนถึงชนิดที่ใบหนาเหมือแผ่นหนัง เส้นใบจัดเรียงอิสระและเป็นแขนงสาขาเป็นคู่ที่โคน หรือบางครั้งมีจรดโค้งเข้ากัน

กลุ่มสปอร์เกิดใต้ใบ บนเส้นใบ หรือขนานไปกับเส้นใบ ไม่มีเยื่ออินดูเซียม หรือในบางชนิด ริมขอบใบพับลงมาปิดสปอร์ เพื่อปกป้องอับสปอร์ กลุ่มสปอร์รูปตับ รูปกลม รูปยาว-รูปขอบขนาน ไม่มีใย paraphyses

เฟินวงศ์นี้ในบ้านเรา นักพฤกษศาสตร์แบ่งเป็นสกุลต่างๆ ได้แก่

    Genus Adiantum เฟินก้านดำ หางนาคบก ผักหันแว่น ผักคา หูควาก,
    Genus Cheilanthes เฟินท้องเงิน,
    Genus Coniogramme,
    Genus Doryopteris เฟินใบองุ่น ใบตำลึง เฟินราชนี,
    Genus Gymnopteris,
    Genus Hemionitis ใบหัวใจ ใบบัว ปักเป้า,
    Genus Notholaena,
    Genus Onychium,
    Genus Pellaea กระดุม, ปีกสกุณา,
    Genus Pityrogramma เฟินหลังเงิน เฟินหลังทอง,
    Genus Syngramma,
    Genus Taenitis กูดปรง
คำอธิบายของแต่ละสกุล พอสังเขป ดังต่อไปนี้
Genus Adiantum สกุลก้านดำ

สกุลเฟินก้านดำ ลักษณะเด่นของเฟินสกุลนี้ที่ ส่วนใหญ่มีก้านใบเป็นก้านผอม เรียวยาวและเป็นเงามันสีดำ มีใบย่อยเป็นแผ่นเล็กบาง มีหลายชนิด ทั้งสายพันธุ์แท้ สายพันธุ์ปลูกต่างๆ และสายพันธุ์ลูกผสมอีกมากมาย ล้วนมีความสวยงาม ที่ทำให้หลายๆ คนต้องหลงใหลเฟินก้านดำกัน

ดูรายละเอียดทั้งหมด

Genus Coniogramme

สกุล Coniogramme (อ่าน koh-nee-oh-GRAM-ee) ชื่อสกุลมีความหมายว่า เป็นลายฝุ่น ซึ่งหมายถึง กลุ่มสปอร์จัดเรียงตัวเป็นเส้น ตามเส้นใบ

ดูรายละเอียดทั้งหมด

Genus Hemionitis

เฟินในสกุล Hemionitis เป็นเฟินดินขนาดเล็ก ใบเป็นใบเดี่ยว ตัวอย่างที่รู้จักกันดี คือ เฟินใบหัวใจ หรือ เฟินใบบอน H. arifoliaเป็นต้น

ดูรายละเอียดทั้งหมด

Genus Pityrogramma

เฟินในสกุลนี้ ใบเป็นใบประกอบหลายชั้น ละเอียด หลังใบมีผงสีเคลือบ บางชนิดมีกลิ่นเฉพาะตัว ตัวอย่างเช่น เฟินหลังเงิน Pityrogramma calomelanos หลังใบเคลือบด้วยผงสีเงิน มีกลิ่น

ดูรายละเอียดทั้งหมด

Genus Cheilanthes สกุลเฟินหินท้องเงิน

สกุล Cheilanthes ได้ชื่อสามัญว่า เฟินหิน หรือเฟินผา Rock Fern จัดเป็น xerophytic หรือ saxiphilous fern บางชนิดใบด้านล่างเคลือบด้วยผงสีเงิน

ดูรายละเอียดทั้งหมด

Genus Doryopteris

สกุล Doryopteris (อ่าน dor-ee-OP-ter-iss) เป็นเฟินดิน ขนาดเล็กถึงขนาดกลาง บางชนิดใบดูเหมือนรูปว่าวจุฬา บางชนิดใบเหมือนใบเมเปิ้ล

ดูรายละเอียดทั้งหมด

Genus Pellaea

เฟินในสกุล Pellaea เป็นเฟินขนาดกลาง มีทั้งชนิดที่เป็นเฟินพุ่มเหง้าสั้น และเฟินเหง้าเลื้อย ที่รู้จักกันดี เช่น เฟินปีกสกุณา Pellaea viridis หรือเฟินกระดุม P. rotundifolia

ดูรายละเอียดทั้งหมด