> BLECHNACEAE > Blechnum || Back
สกุล Blechnum กูดดอย
วงศ์ BLECHNACEAE


เฟินสกุลกูดดอย พบกระจายพันธุ์อยู่ในประเทศเขตร้อน บราซิล และอินเดียตะวันตก เป็นเฟินที่มีลักษณะ ดูคล้ายพวกเฟินต้น (Tree ferns) มีขนาดเล็กแคระ ถึงขนาดใหญ่ สูง 4 ฟุต เหง้าตั้งตรง สีดำ บางชนิดมีขนปุยตามลำต้นเหง้า บางชนิดเหง้าเติบโตได้สูงถึง 150 ซ.ม. ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ยาว 30-90 ซ.ม. ใบย่อยรูป แถบยาว ปลายแหลม ขอบจักเล็กน้อยและเป็นคลื่น โคนใบย่อยเชื่อมติดกับแกนกลางใบ ใบสีเขียวเข้ม ใบอ่อนสีส้มอมแดง อับสปอร์เกิดตามแนวยาวขนานเส้นกลางใบทั้งสองข้าง มีเยื่ออินดูเซียบางๆ ปิดอับสปอร์ตลอดแนวความยาว ใบปกติกับใบสร้างสปอร์มีลักษณะเหมือน มีจำนวนราว 200 ชนิด กระจายพันธุ์ในบราซิล อินเดียตะวันตก และเขตร้อนทั่วดลก
เฟินในสกุลนี้ ่ปลูกเลี้ยงง่าย ให้อยู่ในบริเวณที่มีความชื้นในสวน ข้างบ่อน้ำ หรือข้างลำธาร ชอบสภาพอากาศความชื้นสูง แต่ไม่ชอบให้ใบเปียกน้ำ ชอบดินโปร่งที่มีอินทรีย์วัตถุสูง ได้รับแสงแดดปานกลาง หากปลูกในกระถางหรือภาชนะ ให้เลือกชนิดที่ระบายน้ำได้ดี แต่อย่าปล่อยให้เครื่องปลูกแห้ง ให้มีความชื้นตลอด
การขยายพันธุ์ สามารถทำได้ทั้งเพาะสปอร์และผ่ากอแบ่ง สำหรับการเพาะสปอร์ ควรทำการหว่านเพาะทันทีที่สปอร์แก่

ตัวอย่างเฟินในสกุลนี้ :-

กูดดอยบราซิล B. brazilliense
[Image : Pimsap]
Blechnum brazilliense Besv.
ชื่อสามัญ : Brazilian Tree Fern
ชื่ออื่น : กูดดอยบราซิลเลี่ยน
ลักษณะ ต้นสูงราว 30 ซ.ม. ทรงพุ่มกลม แผ่กว้างราว 80 ซ.ม. มองดูคล้ายทรีเฟินแคระ มีเหง้าเป็นแท่งตั้งตรง มีเกล็ดสีน้ำตาลดำปกคลุม ใบประกอบแบบขนนก รูปใบหอกแกมขอบขนาน ปลายและโคนสอบ ใบย่อย ไม่มีก้านใบย่อย ใบรูปแถบยาว ปลายแหลม ขอบจักและเป็นคลื่น โคนเชื่อมติดกับแกนแกลาง ใบหนา สีเขียวอ่อนถึงเข้ม [ Image : Mr. Chatt]
ใบอ่อนที่แตกออกมาใหม่ มีสีส้มเแดง หรือส้มอมเหลือง แกนกลางใบสีเขียวอ่อนอมแดง ถึงสีน้ำตาลแดง

เฟินชนิดนี้ มีทรงพุ่มสวยงาม ไม่เลื้อยรก คุณสามารถนำไปปลูกลงดิน บริเวณริมทางเดินเล่นในสวน บริเวณที่ได้รับแสงแดดปานกลาง ทำให้ดูมีเสน่ห์ชวนมองไม่น้อยเลย

[ Image : สวนพิมพ์ทรัพย์]
 กูดดอยบราซิลใบแฉก
ใบแยกเป็นกิ่ง และมีใบย่อยในแต่ละกิ่งอีกชั้น


Blechnum gibbum
กูดดอยนิวคาลิโดเนียล
[ Image : หนุ่ม สกลนคร ]
Blechnum gibbum (Labill.) Mett.
ชื่อพ้อง : Lomaria gibba Labill.
ชื่อสามัญ : Dwarf Tree Fern, Miniature Tree Fern
ชื่ออื่น : กูดดอยนิวแคลิโดเนียน กูดดอยใบมัน (ชื่อทางการค้า)

กูดดอยชนิดนี้ มีลักษณะเป็นเฟินต้นแคระ มีรูปทรงสวยงาม มีถิ่นกำเนิดอยู่ที่ (Origin) New Caledonia, New Hebrides, and Fiji และมีผู้นำเข้ามาขยายพันธุ์ในบ้านเรา ทั้งยังเป็นนิยมปลูกเลี้ยงเลี้ยงกันแพร่หลาย เนื่องจากปลูกเลี้ยงง่าย ขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว

ลักษณะทั่วไป : ลำต้นเหง้าเป็นแท่งตั้งตรง ผอมเรียว ซึ่งอาจสูงได้ถึง 150 ซ.ม. ตัวเหง้าเป็นแท่งสีดำ มีใบงอกออกจากยอดเหง้า

ใบมีก้านสั้น ตัวใบรูปหอกแกมขอยขนาน ขนาด 90 : 30 ซ.ม. ขอบใบหยักลึก เป็นแฉกแบบใบประกอบขนนก แผ่กางออก และอ่อนโค้งลงเล็กน้อย ตัวแฉกหรือใบย่อย เป็นรูปแถบ ปลายเรียวแหลม
แผ่กางออกค่อนข้างตรง เรียงกันเป็นระเบียบ สีเขียวสดเป็นมัน ใบสร้างสปอร์มีรูปร่างคล้ายกัน แต่เป็นแฉกแคบและผอมบางกว่า แกนหลางใบสีเขียวอ่อนอมเหลือง

ใบอ่อนที่ออกมาใหม่ เป็นสีเขียวตอง หรือเขียวอมเหลือง เมื่อใบโตเต็มที่จะเป็นสีเขียวเข้มและผิวใบเป็นเงามัน

อับสปอร์ : กลุ่มสปอร์ จัดเรียงตัวเป็นแถว อยู่ระหว่างแกนกลางของใบย่อยหรือส่วนแฉกกับริมขอบใบ แต่ไม่สุดริมขอบใบ แถวของอับสปอร์เริ่มตั้งแต่โคนของแกนกลางแฉกไปถึงปลายสุดของแฉกหรือสุดใบย่อย

ต้นที่มีอายุมากๆ ลำต้นเหง้าจะสูงแต่ผอมเรียวยาว อาจสูงได้เมตรกว่าและเชื่อกันว่า เฟินชนิดนี้มีอาุยได้ไม่เกิน 10 ปี

การปลูกเลี้ยง :
เฟินชนิดนี้ ชอบเครื่องปลูกระบายน้ำดี มีอินทรีย์วัตถุมากและเก็บความชื้นไว้ได้นาน ชอบอยู่บริเวณที่ร่มสว่าง หรือมีแสงแดดรำไร



กูดดอยแคระ ที่ร้านมูลนิธฺโครงการหลวง
ในงานเกษตรแฟร์ ปี 46
กูดดอยแคระ Blechnum sp.

ลักษณะใกล้เคียงกับ กูดดอยบราซิลเลียน แต่มีขนาดเล็กกว่ามาก และพุ่มใบแน่นหนากว่ามาก สวยงามน่ารัก

ไม่ค่อยเห็นมีขายตามร้านต้นไม้ทั่วไป

กูดดอยแคระ (Blechnum sp.)
   

[ Blechnum occidental ]
B. occidentale [ Image : Bank ]
Blechnum occidentale
Common Name : Hammock Fern, Sinkhole Fern
ชื่อ occidentale แปลว่า of the west หมายถึง เฟินจากตะวันตก ก็คือ
มีถิ่นกำเนิดในอเมริกานั่นเอง จะไบได้ในบริเวณเขตร้อน
เฟินชนิดนี้ เป็นดิน ทรงพุ่มขนาดกลาง 1-2 ฟุต มีเหง้าสั้นตั้งตรง หรือล้มเอน ใบประกอบแบบขนนก ใบอ่อนมีสีแดง แล้วเปลี่ยนเป็นสีเขียวเมื่อโตเต็มที่
ปลูกเลี้ยงง่าย ในบริเวณที่มีแสงรำไร ดินร่วนโปร่ง

เฟินในสกุลนี้ที่พบในไทย


Blechnum inducum
[ Image : Duang99 ]
Blechnum indicum Burm. f.
ชื่อสามัญ : Bungwall fern
ชื่ออื่น : ผักกูดขม, Swamp Water fern
ลักษณะทั่วไป ลำต้นเป็นเหง้าแท่งตั้ง ไม่สูงมากนัก ปกคลุมด้วยขนหรือเกล็ด รูปแคบปลายแหลม ขอบเกล็ดสีน้ำตาล บริเวณกลางสีจางกว่า
ก้านใบ ยาวได้ถึง 30 ซ.ม. สีฟาง มีเกล็ดที่โคนก้าน ตัวใบรูปรี ปลายแหลม ใบย่อยอ่อนโค้ง มีมากถึง 30 คู่ ออกใบตรงข้ามกัน โคนใบตัดตรง หรือมนกลม ปลายสอบเรียวแคบลง แต่ไม่เป็นติ่งแหลมที่ปลาย ขอบใบอาจหยักเป็นซี่ฟันก็มี

ต้นนี้มาเก็บมาจากข้างทางหลวงสาย จันทบุรี - โป่งน้ำร้อน [ภาพ : Mr. Bank_Buddy]


ต้นอ่อนเล็กๆ มาโตทีหลัง ตอนแรกที่นำมาปลูกยังไม่มี อาจติดมาด้วยแต่ตอนแรก

อับสปอร์ เป็นเส้นตรง ตลาดความยาวเส้นกลางใบย่อย ปกติเริ่มจากเส้นกลางใบไปจรดเกือบสุดปลาย มีเยื่อหุ้มอินดูเซียบางแต่แข็ง ปิดตามความยาวของอับสปอร์ และหลบอยู่ใต้อับสปอร์เมื่อสปอร์แก่เต็มที่

เฟินชนิดนี้ กระจายพันธุ์อยู่ใน Mishme, Indochina, Polynesia และ Australia
มักพบอยู่ตามภูเขาไม่สูงมากนัก หรือใกล้ชายฝั่งทะเล

การปลูกเลี้ยง : เฟินชนิดนี้ ปลูกเลี้ยงง่าย เติบโตเร็ว ต้องการแสงแดดปานกลาง-เต็มที่ ความชุ่มชื้นสูง ดินร่วนระบายน้ำดี น้ำไม่ขังแฉะ ผสมทรายหรือหินสำหรับเครื่องปลูกจะช่;ยให้ระบายน้ำดี ต้นที่เคยพบในธรรมชาติ มักจะขึ้นอยู่ตามเนินเดินหรือเนินเขา ดินเป็นดินร่วนหรือดินลูกรังที่เป็นหินมากกว่าเนื้อดิน และได้รับแสงแดดอย่างน้อยครึ่งวัน หรือแดดเต็มวัน แต่ในอากาศมีความชุ่มชื้นสูง



B. indicum [Image : Bank ]
Blechnum orientale Linn.
ชื่ออื่น : กูดข้างฟาน กูดดอย หัสแดง มหาสะดำ

ลักษณะทั่วไป เหง้าอ้วนหนา ล้มเอนหรือกึ่งตั้ง ปกคลุมแน่นด้วยเกล็ดหรือขนสีน้ำตาลเข้ม ขอบสีอ่อนกว่า เกล็ดเป็นรูปยาว ปลายสอบแหลมยาว ที่ก้านใบ อวบ สีฟาง หรือเป็นสีม่วงแดงเมื่อตอนใบยังอ่อนอยู่ ก้านใบ ยาวได้ถึง 60 ซ.ม. โคนก้านปกคลุมแน่นด้วยเกล็ดหรือขน และมีใบย่อยลดรูปเป็นใบเกล็ด อยู่ตลอดความยาวก้าน ตัวใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกธรรมดา ใบย่อยมีจำนวนหลายคู่ ใบย่อยแผ่กางออกทางข้างและอ่อนโค้ง ปลายใบสอบแหลม โคนกลม หรือกึ่งตัด โคนไม่มีก้านใบย่อย ขอบใบย่อยเรียบ

อับสปอร์ รูปยาวเป็นแถวติดเส้นกลางใบ มีเยื่ออินดูเซียมปิดตามยาวของอับสปอร์

เฟินชนิดนี้ มักพบอยู่ตามลาดเนินดิน บริเวณที่ป่าโปร่ง หรือพืนที่เปิดโล่ง หรือมีร่มเงาเล็กน้อย ที่ระดับความสูงปานกลาง

ยอดอ่อนของต้นนี้ สีแดงเข้มจัด น่าชม

เฟินชนิดนี้กระจายพันธุ์อยู่ในเชียเขตร้อน ออสเตเลียและแปซิฟิค อินเดีย โพลีนีเซีย ญี่ปุ่นตั้งแต่ตอนเหนือถึงใต้

 


อับสปอร์ รูปยาวอยู่ที่เส้นกลางใบ

การปลูกเลี้ยง : ปลูกเลี้ยงง่าย โตเร็ว ชอบดินร่วนหรือโปร่ง ระบายน้ำดี เก็บความชื้นได้นาน ต้องการแสงแดดรำไร ถึงแดดเต็มที่หากมีความชุ่นชื้นดี

Blechnum finlaysonianum Wall. ex Hook. & Grev.
ลักษณะทั่วไป ลักษณะใกล้เคียงกับ B. orientale แตกต่างที่ เกล็ดที่โคนแข็ง สีน้ำตาลเข้ม เป็นเงามัน ใบย่อยเล็กแคบ โคนเป็นรูปลิ่ม ปลายใบแหลมเป็นลิ่ม
เฟินชนิดนี้ พบอยู่บริเวณที่ร่ม มีแสงรำไร กระจายพันธุ์อยู่ในคาบสมุทรมาลายู ถึงนิวกีวนี
ในบ้านเราพบที่ ยะลา

> BLECHNACEAE > Blechnum || Back