Humata angustata (Hook. & Grev.) C. Presl.

เฟินชนิดนี้เป็นเฟินเกาะอาศัย ปีนป่ายเลื้อยเกาะอยู่ตามต้นไม้ อาศัยอยู่ในป่าดิบทึบ

ลักษณะทั่วไป เหง้าเลื้อยยาว ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2 มม. ผิวมีนวล มีเกล็ดปกคลุมแน่นตลอด เกล็ด ขนาดค่อยๆ แคบลงสู่ช่วงปลาย ปลายสุดเป็นหาง ขนาดเกล็ด 5 : 1 มม. สีน้ำตาลถึงน้ำตาลเข้ม

ก้านใบ ยาวได้ถึง 3 ซม. ช่วงขนเป็นครีบปีก ผิวก้านสีฟาง หรือเขียวจาง;
ตัวใบ ใบเดี่ยว รูปยาว ขนาดค่อยๆ แคบลงสู่ช่วงบน ปลายสุดแหลม โคนมนกลม ขอบเรียบ ขนาด 15 : 1.5 ซม. เนื้อใบเหมือนแผ่นหนัง แกนกลางใบด้านล่างมีขน;
เส้นใบ แตกแขนงสาขาช่วงใกล้แกนหลางใบ ทั้งหมดเป็นเส้นอิสระ

กลุ่มอับสปอร์ เกิดที่ปลายของเส้นใบ จัดเรียงเป็น 1 แถวใกล้ริมขอบใบทั้งสองข้างแกนกลางใบ;
เยื่ออินดูเซีย กลม ขนาดกว้างไม่เกิน 1 มม.

กระจายพันธุ์อยู่ใน มาเลเซีนตะวันตก ในบ้านเราพบทางภาคใต้ ยะลา นราธิวาส

Humata heterophylla (Smith) Desv.
Synonym : Davallia heterophylla
ชื่ออื่น : ปลายมน

ชื่อ heterophylla มาจากคำว่า heteros+o+phyllo (heteros = the other, the second, different, another และ phyllo = leaf, foliage)

เฟินชนิดนี้ เป็นเฟินเกาะอาศัย ปีนป่ายเลื้อยเกาะอยู่ตามต้นไม้ หรือตามโขดหินที่ชุ่มชื้น มีใบออกห่างกัน อาศัยอยู่ในป่าทึบ หรืออยู่ใกล้ทะเล

ลักษณะทั่วไป ลำต้นเป็นเหง้าเลื้อยยาว สีเขียว มีนวล ขนาดเเส้นผ่าศูนย์กลางราว 1.5 ม.ม. มีเกล็ดปกคลุมแน่น;

เกล็ด โคนรูปขอบขนาน ค่อยๆ สอบแคบสู่ช่วงบน ปลายเป็นหางยาว ชี้กางออก ขนาด 6 : 0.7 ม.ม. สีแดงเมื่อเกล็ดยังอ่อน แล้วเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน-เข้ม

ใบมี 2 แบบ(dimorphic) ใบปกติ sterile frond และใบสปอร์ ใบอ่อนออกมาใหม่เป็นสีแดงหากได้แสงแดดเพียงพอ

ใบปกติ ก้านใบ ยาว 0.5-2.5 ซ.ม. เป็นปีกแคบๆ ด้านข้าง ตัวใบ เป็นใบเดี่ยว รูปขอบขนาน ปลายเรียวแหลม โคนใบเป็นรูปลิ่มถึงรูปมน ขอบเรียบ ขนาดใบ 6-9 : 2-2.5 ซ.ม. ใบเป็นเงามันคล้ายแผ่นหนัง ผิวใบเกลี้ยง เส้นใบแตกแขนงสาขา 2-3 ครั้ง ทั้งหมดเป็นเส้นอิสระ

ใบสร้างสปอร์ ก้านใบยาวกว่าใบปกติ ยาว 1-2.5 ซ.ม. มีปีกด้านข้าง ตัวใบ เป็นรูปแถบยาวแกมรูปหอก ขนาดค่อยๆ สอบแคบเข้า สู่โคนและปลายใบ ขนาดใบ 10 : 1-1.2 ซ.ม. ขอบใบเป็นหยัก ราว 1/2 ของระยะขอบถึงแกนกลางใบ ปลายหยักมนกลม เป็นคลื่น

กลุ่มอับสปอร์ อยู่ที่ปลายเส้นใบ บริเวณขอบใบ มี 3-5 กลุ่ม ที่แต่ละหยัก มีน้อยที่อยู่ห่างจากขอบใบเข้าไป กลุ่มอับสปอร์ รูปรี-กึ่งกลม มีเยื่อหุ้มอินดูเซีย ขนาดยาว 1 มม. กว้าง 2 ม.ม สีน้ำตาล ขอบเรียบ

เฟินชนิดนี้ กระจายพันธุ์อยู่ใน อินเดีย ภาคใต้ของไทย มาเลย์ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ นิวกีวนี หมู่เกาะในแปซิฟิค

การปลูกเลี้ยง : เฟินชนิดนี้ปลูกเลี้ยงไม่ยาก ปลูกแบบเฟินเกาะอาศัย ใช้เครื่องปลูกโปร่ง ระบายน้ำดี เก็บความชื้นได้นาน ต้องการแสงแดดรำไร บรรยากาศมีความชุ่มชื้นสูง เหมาะปลูกลงในกระเช้าแขวน หรือปล่อยเลื้อยปีนป่าย

Humata pectinata (Smith.) Desv.

ชื่อ pectinata มาจากคำว่า pectin + atus คำว่า pectin = comb หวี และ atus หมายถึง shape รวมความแปลว่า รูปร่างแบบหวี

เฟินชนิดนี้ มักเกาะอาศัยปีนเลื้อยอยู่ตามก้อนหิน ในป่าดิื้บชื้นตลอดปี ที่ระดับความสูง 300 ม. MSL

ลักษณะทั่วไป เหง้าเลื้อยยาว ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.5 มม. ผิวเรียบ มีนวล มีเกล็ดปกคลุมแน่นตลอดเหง้า

เกล็ด รูปขอบขนานแกมรูปหอก โคนกลมถึงแหลมเล็กน้อย ปลายเรียวแหลม ขนาด 6 : 1.3 มม. สีน้ำตาล ริมขอบสีสนิมเหล็ก

ก้านใบ ทรงกระบอกกลม ยาวได้ถึง 15 ซ.ม. มีเกล็ดปกคลุมประปราย

ใบ รูปขอบขนาน ปลายเรียวแหลม โคนกลม ขนาดใบ 17 : 45 ซม. ขอบใบแฉกลึกเกือบถึงแกนกลาง

ส่วนแฉก ปลายมนกลมถึงแหลม ขอบเรียบถึงหยักมนถี่ ขนาดแฉกคู่ล่าง มีขนาดใหญ่สุด และด้านล่างของขอบเป็นแฉกอีกชั้น ใบหนาเหมือนแผ่นหนัง ผิวเกลี้ยง

กลุ่มอับสปอร์ เกิดใกล้ขอบของส่วนหยัก ห่างจากริมขอบเ็ล็้กน้อย มีเยื่อหุ้มอินดูเซีย รูปกลม กว้าง 1 มม.

เฟินชนิดนี้กระจายพันธุ์ จากภาคใต้ของไทยลงไปถึงมาเลเซีย และ Cochinchina ในบ้านเรามีรายงานพบที่ สุราษฎร์ธานี นราธิวาส

Humata repens (L. f.) J. Small ex. Diels
ชื่ออื่น : กูดห้อมใบย่อย กูดทอง นาคราชตัวเมีย

ชื่อ repens แปลว่า to crawl, creep

เฟินชนิดนี้เป็นเฟินเกาะอาศัย ปีนเลื้อยเกาะอยู่ตามต้นไม้ หรือตามโขดหิน อาศัยอยู่ร่วมกับมอส บริเวณที่มีร่มเงาและได้รับแสงแดดรำไร อาศียอยู่ในป่าดิบเขา มี่ระดับความสูง 600-1600 ม. MSL

ลักษณะทั่วไป เหง้าเลื้อยยาว ใบออกห่าง ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.5 มม. ผิวเกลี้ยง มีเกล็ดปกคลุมตลอดความยาว เกล็ด โคนเรียวแหลม ปลายเรียวแหลมยาว ขนาด 7:1.2 มม. สีน้ำตาล

ก้านใบ ทรงกระบอก สีฟางอ่อน ยาวได้ถึง 7 ซม. มีเกล็ดประปราย

ใบ รูปขอบขนานแกมรูปกึ่งสามเหลี่ยม หรือรูปห้าเหลี่ยมมุนมน ขนาด 2.5-10 : 2-7 ซ.ม.;

ใบย่อยคู่ล่าง ขนาดใหญ่สุด รูปขอบขนานแกมกึ่งสามเหลี่ยม แฉกลึกเหมือนใบกระกอบ หรือเป็นใบประกอบขนนกอีกชั้น;

ใบย่อยช่วงบน ขอบหยักตื้นถึงเรียบ โคนไม่มีก้าน หรือโคนเชื่อมติดกัน ใบย่อยชั้นในบนใบย่อยล่างใกล้โคนใหญ่กว่าใบย่อยอื่นในชั้น

เนื้อใบหนาเหมือนแผ่นหนัง ผิวเกลี้ยง

กลุ่มอับสปอร์ อยู่ที่ริมขอบใบ ขนาดเล็ก เยื่อหุ้มอินดูเซียรูปกึ่งกลม เรียบ ฐานกว้าง 1 มม.

เฟินชนิดนี้กระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนหลายแห่งของโลก ในบ้านเราพบได้ทั่วไปในหลายภาค

Humata vestita (Blume) T. Moore

เฟินชนิดนี้ มักพบขึ้นอยู่รวมกับมอสตามข้างลำต้นไม้ใหญ่ ใบบริเวณป่าชื้น ที่ความสูง 1,200-1,400 ม. MSL

ลักษณะทั่วไป เหง้าเลื้อยยาว มีขนาด dia. 2 มม. มีเกล็ดปกคลุมแน่นตลอดเหง้า
เกล็ด รูปหอกยาว ปลายแหลม โคนแหลม ปลายสุดเรียวแหลม สีน้ำตาลและที่ขอบสีอ่อนกว่า

ก้านใบ ทรงกระบอก มีขนประปราย หรือเกือบเกลี้ยง ยาวได้ถึง 15 ซ.ม.
ตัวใบ รูปขอบขนานแกมกึ่งสามเหลี่ยม ขนาด 14 : 11 ซ.ม. เป็นใบย่อยช่วงล่างใหญ่สุดและเป็นขนนก 2 ชั้น ถึง หยักลึกแบบ 3 ชั้น แผ่นใบ 2 ข้างของแกนมีขนาดไม่เท่ากัน

ใบย่อยช่วงบน เป็นรูปแถบ-กึ่งสามเหลี่ยม ขนาดเล็กลงไปจรดปลายใบ ใบย่อยอีกชั้นเป็นรูปขอบขนาน เฉียงขึ้น ปลายมน มีหยักหรือกึ่งเรียบ เนื้อใบหนาเหมือนแผ่นหนัง ผิวเกลี้ยง

กลุ่มอับสปอร์ เกิดที่ขอบใบ 1-5 กลุ่ม ที่แต่ละใบย่อย มีเยื่อหุ้มอินดูเซียกลม กว้างราว 1 มม.

มีรายงานพบที่ นครนายก, ตราด,จันทบุรี, กาญจนบุรี, นครศรีธรรมราช