วงศ์ DENNSTAEDTIACEAE
[Image : BJ @ BKK]
เฟินสกุล Histiopteris (อ่าน his-tee-op-ter-sis) นี้
ได้ชื่อสามัญว่า Bat Fern หรือ Bat's Wing Fern แปลว่า เฟินค้างคาว หรือเฟินปีกค้างคาว
ซึ่งหมายถึง ใบย่อยเล็กที่เป็นออกคู่มีลักษณะขอบหยัก ดูเหมือนปีกของค้างคาวนั่นเอง
ชื่อสกุล Histiopertis มาจากคำในภาษากรีก histion ( a sail) และ pteris (fern) หมายถึง ลักษณะรูปร่างของใบย่อยคู่ล่าง
ลักษณะทั่วไป เป็นเฟินดิน ขนาดกลางถึงขนาดใหญ่
ลำต้นเป็นเหง้า เลื้อยยาวแบบเส้นลวด แตกกิ่งสาขามากมาย เหง้าปกคลุมด้วยขนหนา สีดำ ก้านใบยาว ปกติก้านสีม่วงเข้ม เป็นเงามัน แกนหลักกลางใบ เป็นร่องที่ผิวด้านบน
ใบมีขนาดใหญ่ ยาวได้ถึง 4 ม. ปลายใบสามารถเจริญเติบโตต่อไปได้เรื่อยๆ ใบเป็นใบประกอบขนนก
2 ชั้น - 3 ชั้น มีใบกิ่งย่อยออกและใบย่อยเล็กออกตรงข้ามกัน ใบย่อยเล็กคู่ล่างสุดมีขนาดเล็ก ทำหน้าที่เกี่ยวเกาะช่วยในการเลื้อยปีน เส้นใบแตกสาขาหลายครั้ง และอาจมีเส้นใบจรดโค้งเข้ากัน
เป็นร่างแห ไม่พบเส้นใบอิสระระหว่างร่างแห เนื้อใบบางแบบกระดาษ ปกติผิวด้านล่างเกือบเกลี้ยง อับสปอร์
อยู่เกือบชิดริมขอบใบ ไม่เยื่อหุ้มอินดูเซียแท้ แต่ริมขอบใบบริเวณรอยหยักม้วนพับลงมาปิด
เสมือนเป็นเยื่อหุ้มอินดูเซียเทียม
เฟินสกุลนี้ มีรายงานพบอยู่ราว 14 ชนิด ในบ้านเรา มีรายงานพบ 1 ชนิด คือ Histopteris incisa
 |
Histiopteris incisa (Thumb.) J. Smith |
|
ชื่อ incisa (อ่าน in-sigh-za) มาจากภาษาลาติน แปลว่า to cut into, through, up หมายถึง ขอบของใบย่อยนั้นเอง เฟินชนิดนี้เป็นเฟินดิน ขนาดใหญ่ ใบเลื้อยพาด |
 |
|
| ลักษณะทั่วไป : เหง้าเลื้อยยาว ปกคลุมด้วยขนหรือเกล็ดรูปแคบ สีดำ ใบออกห่างกัน ก้านใบยาวได้ถึง 1 ม. หรือมากกว่า สีม่วงเข้ม เป็นเงามัน โคนก้านใบขนาดอ้วนได้ถึง dia. 1.5 ซ.ม. และมีขน | ||
 tip grow continuously and never completely unfurling |
ใบ มีขนาดใบใหญ่ เป็นใบประกอบขนนก 2 ชั้น - 3 ชั้น ปลายคี่ ปลายใบสามารถเจริญโตต่อไปได้เรื่อยๆ ตัวใบยาวได้ถึง 2-4 ม. หรือมากกว่า กว้าง 90 ซ.ม. ใบรูปสามเหลี่ยม มีใบย่อยเป็นคู่ออกตรงข้ามกัน | |
| ใบปีนเลื้อยไปได้ด้วยใบย่อย ที่ออกตรงข้ามกัน และโคนของใบย่อยมีแกนใบที่ลดรูปเป็นหนาม ใบย่อยชั้นแรก ขนาดยาวได้ถึง 70 ซ.ม. กว้าง 30 ซ.ม. โคนใบไม่มีก้าน หรือสั้นมากแทบไม่มี |
 |
|
| ใบย่อยเล็กอยู่ชิดติดแกนกลางใบ ไม่มีก้านใบ ขนาด 20 : 7 ซม. ใบย่อยเล็กสุดและใบย่อยที่ปลายสุด ขอบใบหยักตื้นถึงหยักลึก ปลายหยักมนถึงแหลม |
||
 |
ใบย่อยเล็กคู่ล่างสุดอยู่ชิดติดแกนหลักกลางใบ รูปร่างดูเหมือนปีกค้า่งคาว |
|
ผิวใบด้านหน้าเกลี้ยง สีเขียวอ่อนปนเทา ด้านล่างเป็นนวลสีขาว เนื้อใบบาง เส้นใบจรดโค้งเข้าหากัน เป็นร่่างแหซ้ำหลายชุด สามารถมองเห็นชัดเจน ที่ผิวใบด้านล่าง รูปร่างของใบอาจแปรผันแตกต่างกัน ตามสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน ของถิ่นที่อาศัยในธรรมชาติ หากอยู่ในสถานที่มีอากาศเย็น ผิวใบจะเป็นสีฟ้าอมเขียว |
 |
|
| อับสปอร์ : เรียงตัวเป็นแถวต่อเนื่อง อยู่ที่เกือบริมใบ ตามรอยหยักที่ขอบใบ แต่ไม่ถึงปลายสุดของใบ | ||
 glaucous beneath |
อับสปอร์ไม่มีเยื่ออินดูเซีย แต่ขอบใบบริเวณรอยหยักม้วนพับลงมาปิดสปอร์ | |
| เฟินชนิดนี้ มักพบอยู่บริเวณ ที่เป็นพื้นที่เปิดโล่ง ได้รับแสงแดดพอสมควร และพื้นดินร่วนโปร่ง มีความชื้นดี มีอินทรีย์วัตถุสะสมมาก มักขึ้นอยู่รวมกับต้นไม้พุ่มเตี้ย บริเวณชายป่าดิบชื้น ที่ระดับความสูงปานกลางจาก ระดับน้ำทะเล |
 lower pinnules shape as bat's wings |
|
การปลูกเลี้ยง : เฟินชนิดนี้ ปลูกเลี้ยงดูแลไม่ยาก ต้องการแสงรำไรถึงแสงมาก เครื่องปลูกร่วนโปร่ง ระบายน้ำได้ดีและเก็บความชื้นได้นาน ด้วยที่มีเหง้าเลื้อยยาว ควรปลูกเลี้ยงในกระถางใบใหญ่และปลูกต่ำจากปากกระถาง หากปลูกเลี้ยงในสภาพแวดล้อมเหมาะสมอย่างในธรรมชาติ จะสามารถเจริญเติบโตได้ดีและกระจายพันธุ์ได้เร็ว จนกระทั่งกลายเป็นวัชพืชปกคลุมไปทั่ว การขยายพันธุ์ : สามารถขยายพันธุ์ด้วยการตัดแยกเหง้้าไปปลูก หรือโดยการเพาะจากสปอร์ |
||