
Cibotium barometz
ลูกไก่ทองในสภาพธรรมชาติ ที่ อช. เขาใหญ่
[ Image : Mr. Popular ] |
DICKSONIACEAE อ่าน ดิก-โซ-นี-เอ-ซี dick-sown-ee-ay-see
เฟินวงศ์นี้เป็นเฟินดิน ขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ส่วนมากมีลำต้นตั้งตรงหรือทอดนอนไปตามผิวดิน
ดูคล้ายไม้ยืนต้น ไม่แตกกิ่ง ลำต้นอวบอ้วนสะสมน้ำและอาหาร
ชูยอดเหง้าและใบขึ้นมา ยอดเหง้าปกคลุมด้วยขนหรือเกล็ด สีแดง สีเหลือง
หรือน้ำตาลเข้ม มีจำนวนมาก ซึ่งทำหน้าที่ปกป้องยอดอ่อน ใบมีทั้งชนิดก้านสั้นและก้านยาว
ก้านใบบริเวณโคน ปกคลุมด้วยขนเส้นยาว ขนมีลักษณะแบบเดียวกับที่ปกคลุมเหง้า
ท่อลำเลียงภายใน จัดเรียงเป็นรูปตัว U มี 2 กลุ่มอยู่ข้างแกนกลาง
ตัวใบ เป็นใบประกอบแบบขนนก 2-4 ชั้น ใบย่อยสุดมีขอบหยักลึก
บางชนิดใบสปอร์ ผอมเรียวและแคบ กลุ่มสปอร์เกิดที่ปลายเส้นใบย่อย
อับสปอร์รูปถ้วย มีเยื่ออินดูเซียปิดหุ้มรัดรอบภายนอกและมีเยื่ออินดูเซียภายในปิดอีกชั้น
เมื่อสปอร์แก่ เยื่อภายในจะพลิกเปิดเป็นฝาออก และเยื่อภายนอกเปิดยกตามริมขอบ
เพื่อปล่อยสปอร์แก่ออกไป
วงศ์นี้แบ่งเป็นสกุล ได้แก่ Calochlaena, Cibotium, Culcita,
Cystodium, Dicksonia และ Thysopteris รวม 45 ชนิด กระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนและส่วนมากอยู่ทางซีกโลกใต้ของโลก
บางแห่ง เช่น Holttum 1963, not 1981จัดให้อยู่รวมในวงศ์ Cyatheaceae
(วงศ์มหาสะดำ) นอกจากนี้ ยังมีบางแห่งย้ายสกุล Culcita ไปรวมกับในวงศ์
Thyrsopteridaceae
สำหรับในไทย มีรายงานพบเพียงชนิด คือ เฟินลูกไก่ทอง Cibotium
barometz (Linn.) J.Smith |