> HYMENOPHYLLACEAE > Hymenophyllum || Back

สกุล Hymenophyllum J. E. Sm. ฟิล์มมี่
วงศ์ HYMENOPHYLLACEAE


สกุล Hymenophyllum ชื่อสกุลมาจากคำว่า hymen แปลว่า แผ่นหรือเยื่อบาง membrane และ phyllon แปลว่า ใบ รวมความหมายเป็น ใบเป็นเยื่อบาง ชื่อสามัญของสกุลนี้ จึงได้ชื่อว่า Filmmy Fern
ลักษณะทั่วไป เป็นเฟินขนาดเล็กถึงขนาดกลาง มีทั้งที่เป็นเฟินดิน เฟินเลื้อยปีนที่เริ่มจากดิน เหง้า บางชนิดอ้วนสั้น ไปถึงเลื้อยยาว เป็นเถาเส้นเล็ก มีรากไม่มากนัก ใบเรียงสลับบนระนาบเดียว หรือออกเวียนรอบ เหง้าปกคลุมด้วยขน ก้านใบยาว ตัวใบ มีทั้งชนิดที่เป็นใบเดี่ยวปกติและแบบใบประกอบแบบขนนก เนื้อใบบาง โปร่งแสง ด้วยความหนาใบมีเพียงเซลล์ชั้นเดียว ยกเว้นบริเวณเส้นใยใบ ไม่มีรูปากใบ และไม่มีเส้นใยที่จรดโค้งเข้าหากัน
อับสปอร์ เป็นรูปถ้วยกลม อยู่ตามริมขอบใบ มีน้อยชนิดที่่จมอยู่ในผิวใบ ปลายสุดขอบใบย่อย หรือส่วนปลายของแฉกริมขอบใบ มีเยื่ออินดูเซียรูปถ้วยกลม มีเยื่อปิดปากถ้วย

เฟินสกุลนี้ มีราว 330-350 ชนิด กระจายไปทั่วโลก ในป่าเขตร้อนที่มีความชุ่นชื้นสูงอยู่ตลอดเวลา ในบ้านเราพบแล้วมี 13 ชนิด




Hymemophyllum badium
at Doi Intranon - Chiang Mai
[ Image : Bank@Bkk ]
Hymenophyllum badium Hook. & Grev.

ลักษณะทั่วไป เหง้าเป็นเถาเลื้อยาว แตกกิ่งสาขา ก้านใบยาว
ใบ รูปขอบขนานปลายสอบเล็กลง เป็นใบประกอบขนนก 3 ชั้น ใบย่อยชั้นแรก รูปไข่ ที่ปลายย่อยสุดมนกลม แกนกลางใบย่อยเป็นครีบแบน
อับสปอร์ เป็นถ้วยกลม เกิดที่ส่วนปลายใบย่อย

อาศัยอยู่ตามลำต้นของต้นไม้ หรือบนก้อนหินที่เปียกชื้น ในป่าดิบทึบ ที่ระดับความสูงมาก


[ Image : Bank@BKK ]
กระจายพันธุ์อยู่ใน อินเดียตอนเหนือ พม่า จีน ไทย ญี่ปุ่นตอนใต้ ไต้หวัน ลงมาถึงมาเลเซีย
ในบ้านเรา พบที่ เชียงใหม่ พิษณุโลก เลย จันทบุรี กระบี่ นครศรีธรรมราช

Hymenophyllum exsertum Wall. ex. Hook.
ฟิล์มมี่เฟินชนิดนี้ เป็นเฟินเกาะอาศัยอยู่ตามเปลือกไม้ข้างลำต้น ของต้นไม้ใหญ่ หรือบนโขดหินที่มีความชุ่มฉ่ำ ในบริเวณที่ได้รับแสงแดดรำไร หรือแสงสว่าง และมักมีมอสอยู่รวมด้วยอย่างหนาแน่น ในป่าดิบทึบบนภูเขาสูง 800-1500 ม. MSL.


ลักษณะทั่วไป เหง้าเลื้อยยาว ใบกว้างได้ถึง 25 ซ.ม. ใบแบน ห้อยลง ใบประกอบขนนก 3 ชั้น ขอบเรียบ เส้นใบด้านล่างและแกนใบหนา สีน้ำตาล มีขนเห็นได้ชัด ขนเป็น milticelluar hairs ; cell-walls thick and coarsely pitted
ี่

อับสปอร์ รูปถ้วย 2 ฝา
กระจายพันธุ์อยู่ใน ศรีลังกา อินเดีย ภูฐาน จีนตอนใต้ พม่า ไทย ลาว เวียดนาม กัมพูชา ลงไปถึงมาเลเซีย
ในบ้านเรา พบที่เชียงราย แม่อ่องสอน เชียงใหม่ พิษณุโลก เลย กาญจนบุรี จันทบุรี ตราด นครศรีธรรมราช พังงา กระบี่

การปลูกเลี้ยง ค่อนข้างยาก เนื่องจากต้องการชุ่มชื้นสูงมาก จำเป็นต้องสร้างสภาพแวดล้อม ใหเหมาะสมจึงจะเลี้ยงได้ เช่นการเลี้ยงในตู้กระจก หรือในโรงเรือนที่มีการพ่นฝอยละอองน้ำให้มีความชื้นสม่ำเสมอตลอดเวลา



[ Image: Nai Takieng Paa ]

Hymenophyllum polyanthos (Sw.) Sw.

เหง้าเลื้อยยาว ใบรูปใบผอมเรียวยาว มีขนาด 5-20 ซ.ม.แขวนห้อยลงมา เป็นใบประกอบขนนก 2 ชั้น ใบย่อยลำดับถัดขึ้นมาใหญ่กว่า ใบย่อยคู่ล่างสุด แผ่นใบบาง โปร่งแสง ขอบใบเรียบ แกนกลางใบเป็นครีบแบน อับสปอร์ จมอยู่ในผิวใบ เป็นรูปถ้วยกลม ปากถ้วยเรียบ ขนาดถ้วยกว้างต่อยาวใกล้เคัียงกัน

เกาะอาศัยอยู่ตามเปลือกข้างลำต้นไม้ใหญ่ หรือบนก้อนหินมี่เปียกชื้น บริเวณที่มีร่มเงา หรือในป่าเปิด ที่ระดับความสูงไม่มากนัก ถึง 3500 ม. MSL
กระจายพันธุือยู่ใน ออสเตเลีย นิวกีวนี อินโดนีเซีย โพลีนีเซีย มาเลเซีย ไทย อเมริกาใต้
พบที่ เชียงใหม่ เลย กาญจนบุรี จันทบุรี ชุมพร นครศรี

ภาพเฟิน โดย Supanika ส่งมาให้โดย นายตะเกียงป่า เพื่อประกอบเนื้อหาเฟินที่นี่

Hymenophyllum acanthoides (Bosch) Rosenst.
มีเหง้าเลื้อยยาว แผ่นใบแข็งกรอบ ขอบหยักเป็นซี่ฟัน อับสปอร์รูปถ้วย ปากถ้วยหยักเป็นซี่ฟัน ใบสีเขียวเข้ม ใบยาวราว 5 ซ.ม.
มักพบอาศัยอยู่ตามเปลือกไม้ข้างลำต้นไม้ใหญ่ ตามก้อนหินที่เปียกชื้น อยู่รวมกับกลุ่มมอส ในป่าดิบทึบที่ความสูงระดับต่ำถึงปานกลาง
ในบ้านเรา พบที่ นครศรีธรรมราช สตูล ยะลา

Hymenophyllum barbatum (Bosch) Baker
พบที่ เชียงใหม่ ตาก พิษณุโลก เลย นครนายก จันทบุรี ประจงบคีรีขันธ์

Hymenophyllum blandum Racib.
มีเหง้าเลื้อยยาว ใบมีขนาดเล็ก ที่ขอบใบหยักเป็นฟันแหลมเหมือนหนาม อับสปอร์เป็นถ้วยกลมฝาเปิด 2 ถ้วยติดกัน ขอบถ้วยหยักเป็นซี่ฟัน
มักพบอาศัยอยู่ตามเปลือกไม้ข้างลำต้นไม้ใหญ่ ตามก้อนหินที่เปียกชื้น อยู่รวมกับกลุ่มมอส
พบที่ ตรัง

Hymenophyllum bontocense copel.
พบที่ นครศรีธรรมราช

Hymenophyllum denticulatum Sw.
เหง้าเลื้อยยาว ก้านใบสั้นกว่าตัวใบ ใบประกอบขนนก สามชั้น ใบแข็งกรอบ ขอบหยักเป็นซี่ฟัน ใบมีขนาดไม่เกิน 3.3 ซ.ม. อับสปอร์รูปถ้วยตื้น ขอบถ้วยหยักเ็ป็นซี่ฟัน
เกาะอาศัยอยู่ตามเปลือกไม้ข้างลำต้นไม้ใหญ่ หรือตามก้อนหินในป่าทึบบนภูเขาสูง ตามร่องลำธารในหุบเขาและบึงน้ำที่ระับความสูงไม่มากนัก
กระจายพันธุ์อยู่ใน เนปาล อินเดีย ภูฐาน จีนตอนใต้ พม่าตอนเหนือ ไทย อินโดจีน ไต้หวัน ญี่ปุ่น เกาหลี
ในบ้านเราพบที่ นครศรีธรรมราช ยะลา ปัตตานี

Hymenophyllum holochilum (Bosch.) C. Chr.
พบที่ นครศรีธรรมราช

Hymenophyllum javanicum Spreng.
เหง้าเลื้อย ใบเขียวเข้มเกือบดำ ใบเข็งชูตั้งขึ้น ขนาดใบ 5 - 10 ซ.ม. ใบรูปสามเหลี่ยม เป็นใบประกอบขนนก 3 ชั้น ผิวใบย่นเป็นตะปุ่มตะป่ำ อับสปอร์ รูปถ้วยกลม มักพบอาศัยอยู่ตามเปลือกไม้ข้างลำต้นไม้ใหญ่ หรือตามห้อนหนินที่เปียกชื้น
กระจายพันธุ์อยูใน ออสเตเลีย นิวกีวนี อินโดนีเซีย มาเลเซีย ไทย อินเดีย
ในบ้านเรา พบทางภาคใต้

Hymenophyllum productum Kunze
แผ่นใบแบน ขอบใบเรียบ ใบประกอบขนนก 3 ชั้น อับสปอร์รูปถ้วย ปากถ้วยเป็นรูปสามเหลี่ยม ขอบถ้วยหยักเป็นซี่ฟัน
พบที่ นครศรีธรรมราช

Hymenophyllum riukiuense H. Christ.
พบที่ เลย

Hymenophyllum serrulatum (C. Prest.) C. Chr.
เกาะอาศัยอยู่ตามเปลือกไม้ข้างลำต้นไม้ใหญ่ หรือตามก้อนหินในป่าทึบบนภูเขาสูง ตามร่องลำธารในหุบเขาและบึงน้ำที่ระับความสูงไม่มากนัก
ใบค่อนข้างยาว ขอบใบหยักเป็นหนาม ปากถ้วยอับสปอร์เป็นรูปสามเหลี่ยม ขอบถ้วยเรียบ
พบที่ ยะลา

> HYMENOPHYLLACEAE > Hymenophyllum || Back