> HYMENOPHYLLACEAE > Trichomanes || Back

สกุล Trichomanes
วงศ์ HYMENOPHYLLACEAE


Trichomanes meifolium
at Khao Luang, Nakornsrithammarat
[ Image : Nai Takieng Paa ]

สกุล Trichomanes ชื่อสามัญว่า Bristle Fern เป็นเฟินใบบาง filmmy fern อีกสกุลหนึ่งในวงศ์ HYMENOPHYLLACEAE

ลักษณะทั่วไปของเฟินสกุลนี้ คือ มีทั้งที่เป็นเฟินดิน เฟินเกาะอาศัย หรือกึ่งเกาะอาศัย ขึ้นอยู่รวมกับกลุ่มมอส ส่วนมากมีขนาดเล็ก ในกลุ่มที่เป็นเฟินเกาะอาศัยมักมีเหง้าเลื้อยยาวและแตกกิ่งสาขา ข้อปล้องช่วงยาว ในกลุ่มที่เป็นเฟินดิน บางชนิดอาจมีเหง้าสั้น หรือเหง้าเลื้อยยาวเป็นเถาเส้นเดียว มีข้อปล้องสั้น มีรากเป็นเส้นแข็ง
ลักษณะใบ เป็นใบประกอบขนนกหลายชั้น ใบบางโปร่งแสงด้วยความหนาเพียงเซลล์ชั้นเดียว อาศัยอยู่ในบริเวณที่มีความชุ่มชื้นในอากาศสูงมาก
อับสปอร์ เกิดที่บริเวณริมขอบใบ ซึ่งต่างจากเฟินชนิดอื่นส่วนมากที่มีอับสปอร์อยู่ใต้ใบ อับสปอร์ มีเยื่ออินดูเซียมเป็นรูปท่อ หรือรูป trumpet ปลายเยื่ออินดูเซียมบานหรือเผยออกเป็นปากแตร มี 1 หรือ 2 ช่อง
ที่ปากแตรมีก้าน (bristle / receptacle) ยาวยื่นออกมาจากใบ สปอร์เป็นสีเขียว มีอายุสั้น

สกุล Trichomanes กับ สกุล Hymenophyllum มีลักษณะที่ใกล้เคียงกันมาก สิ่งที่แตกต่างกันคือ ลักษณะของเยื่ออินดูเซียมที่อับสปอร์


ชนิดของเฟินในสกุลนี้ ที่มีรายงานพบในบ้านเรา

Trichomanes bimarginatum
Trichomanes exiguum
Trichomanes motleyi
Trichomanes meifolium
Trichomanes sublimbatum

Trichomanes meifolium Bory ex Wild.
Syn. Name : Macroglena meifolia (Bory ex Willd.) Copel.

เฟินชนิดนี้ เป็นเฟินขนาดเล็ก
ลักษณะทั่วไป เป็นเฟินดิน หรือกึ่งเกาะอาศัย มีเหง้าเป็นเถาเลื้อย อยู่ตามพื้นดินหรือตอไม้ อยู่รวมกับกลุ่มมอสที่มีอินทรีย์วัตถุสะสมจำนวนมาก
ใบ เป็นใบประกอบขนนก 3 ชั้น ใบยาวราว 3-5 ซ.ม. ใบย่อยผอมเรียว แข็งเปราะ สีเขียวเข้ม ใบย่อยชั้นแรกเป็นใบประกอบระนาบแบน
และแต่ละใบย่อยแผ่กางออกรอบแกนใบหลัก ทำให้ดูทั้งใบเป็นช่อ ชูตั้งขึ้น

 
 
เฟินชนิดนี้ เจริญเติบโตอยู่รวมกับกลุ่มมอส ตามพื้นดิน ก้อนหิน หรือบนตอไม้ ใต้ร่มเงาไม้ใหญ่ ในป่าทึบบนภูเขาสูง ที่มีความชุ่มชื้นสูง
กระจายพันธุ์อยู่ใน ไทย มาเลเซีย โพลีนีเซีย นิวคาลิโดเนียน มาดากัสการ์
ภาพเฟินเ Trichomanes meifolium เหล่านี้ นายตะเกียงป่า เก็บภาพมาจากป่าบนยอดเขาหลวงคีรีวงศ์ จ. นครศรีธรรมราช (26-May-2003) และส่งมาให้เพื่อนสมาชิกเฟินที่นี่ช่วยกันค้นหาชื่อเฟินชนิดนี้
เนื่องจากนักท่องเที่ยวที่นิยมธรรมชาติ ที่ได้ขึ้นมาเที่ยวชมที่นี่ ให้ความสนใจกันมากกับเฟินชนิดนี้ แต่ยังไม่ทราบชื่อกัน จึงเรียกกันเองว่า เฟินใบสน ไปก่อน
จนกระทั่งหลายเดือนต่อมา ท่านอาจารย์ ดร. ทวีศักดิ์ บุญเกิด ได้ขึ้นมาสำรวจพันธุ์ไม้ที่นี่ และได้มาพบเฟินชนิดนี้ จึงกรุณาช่วยตรวจสอบชื่อเฟินของชนิดนี้ให้
> HYMENOPHYLLACEAE > Trichomanes || Back