สกุล Ceratopteris
วงศ์ PARKERIACEAE
 Ceratoperis thalictroides [ Image : Singulmon @ BKK ] |
ชื่อสกุล Ceratopteris (อ่าน Sarah-top-tur-is) มาจากคำว่า
cerus หรือ cerat + o + pteris (cerat = horn, antlers เขากวาง, o
คำเชื่อม, pteris = fern เฟิน) หมายถึง เฟินเขากวาง นั่นเอง สกุลนี้พบในเขตร้อนทั่วไป
บางชนิดเป็นเฟินที่เจริญเติบโตอยู่ใต้น้ำ บางชนิดรากจมน้ำ ต้นโผล่เหนือน้ำ
แต่ก็สามารภเจริญเติบโตบนดินที่ชุ่มชื้นได้ด้วย เฟินสกุลนี้เป็นไม้ล้มลุก
ยุบตัวในหน้าแล้ง เหลือแต่เหง้าฝังจมอยู่ในดิน เจริญงอกงามใหม่ได้ในหน้าฝน ลักษณะทั่วไป ลำต้นเป็นเหง้าสั้นตั้งขึ้น ใบมี 2 ลักษณะ ใบปกติกับใบสปอร์ อับสปอร์เกิดบนใบสปอร์ เรียงตัวเป็นแถวยาวอยู่ที่ขอบใบ ริมใบพับลงมาปิด เป็นลักษณะของเยื่ออินดูเซียมเทียม การขยายพันธุ์ นอกจากอาศัยสปอร์แล้ว ยังสามารถแตกตาต้นอ่อนใหม่จากเส้นกลางใบ |
บางแห่งจัดให้สกุล Ceratopteris อยู่ในวงศ์ Pteridaceaee ก็มี อยู่ในวงศ์
Acrostichaceae ก็มี
Robert M. Lloyd แบ่งเฟินสกุลนี้เป็น 4 ชนิด มี C. thalictroides, C. richardii,
C. pteridoides and C. cornuta.
เฟินสกลุนี้เป็นที่นิยมนำมาใช้จัดสวนน้ำในตู้ปลา ใช้ชื่อทางการค้าว่า water sprite
|
|
Ceratopteris thalictroides (Linn.)
Brong. |
|
| ชื่อชนิด thalictroides มาจากคำว่า thalictrum เป็นคำลาตินว่า
thalictr: meadow rue ลอนทุ่งหญ้า กับคำว่า oides= like, resemble
เหมือน รวมความ น่าจะหมายถึง วัชชพืชขึ้นระบาดเป็นเหมือนทุ่งหญ้า |
 [ Image : Duang99 ] |
|
| ลักษณะทั่วไป : ลำต้นเป็นเหง้าสั้น ตั้ง มีใบออกที่ปลายยอดเหง้า มีเกล็ดปกคลุมเหง้า ลักษณะเกล็ด เป็นแผ่นบาง รูปไข่ และโคนเกล็ดหยักเว้ารูปหัวใจ สีน้ำตาลอมดำ | ||
 [ Image : Singulmon @ BKK ] |
ใบ : มีใบ 2 แบบ รูปร่างต่างกันคือ ใบปกติ (sterile frond) และใบสร้างสปอร์ (fertile fronds) | |
ใบปกติ : เป็นใบประกอบขนนก 2 - 3 ชั้น ตัวใบรูปกึ่งสามเหลี่ยมถึงรูปขอบขนาน ปกติใบสั้นกว่าใบสปอร์ แกนกลางใบหลัก มีลักษณะเหมือนส่วนบนของก้านใบ มีสีเขียว ใบย่อยปลายสุดมีลักษณะเรียวยาว ปลายค่อยๆ สอบแหลม ผิวใบเกลี้ยง ใบสปอร์ : มีขนายาวกว่า แต่ตัวใบและใบย่อยผอมเรียวยาวกว่าในใบปกติ
ใบย่อยปลายสุดในใบสปอร์ผอมเรียวและยาวกว่าในใบปกติ |
||
| ในธรรมชาติ เราสามารถพบเห็นเฟินชนิดได้ทั่วไป ตามแหล่งน้ำขัง หรือริมหนองบึง ที่เป็นพื้นที่เปิดโล่ง ได้รับแสงแดดเต็มที่ หรือแม้กระทั่งตามท้องร่องสวนผลไม้ หรือสวนผัก และท้องร่องระบายน้ำข้างบ้านก็เจอกัน | ||
| เป็นเฟินที่เจริญเติบโตเร็ว แพร่ขยายพันธุ์เร็ว โดยสปอร์ปลิวกระจายไปงอกตามที่ต่างๆ เต็มพื้นที่กินบริเวณกว้าง และสามารถสร้างตาต้นอ่อนใไม่ที่ปลายใบได้อีกด้วย จึงกลายเป็นวัชพืชนาขาว ในท้องร่องสวนผลไม้ หรือแปลงร่องผัก | ||
| เฟินเขากวางน้ำ ทนต่อสภาพแวดล้อมหลากหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นน้ำขังตื้นๆ หรือเพียงแค่ดินแฉะหรือชื้น ทนต่อสภาพ pH ทั้งช่วงที่เป็นกรดถึงด่างได้กว้าง สามารถเจริญเติบโตอยู่ได้ ไม่ว่าระบบรากจะผักอยู่ในดินโคลนในน้ำ หรือแม้แต่ระบบรากและทั้งต้นลอยอยู่ที่ผิวน้ำ หรือจมอยู่ใต้ก็ตาม | ||
| ประโยชน์ของเฟินนี้ ได้แก่ เป็นไม้ประดับทั้งสวนน้ำ และตู้ปลาสวยงาม ใบอ่อนสามารภนำมากินเป็นผักได้ และเฟินชนิดนี้ ช่วยดูดซับสารอนินทรีย์ ที่เจือปนอยู่ในน้ำได้ดี จึงเหมาะสำหรับปลูกในบ่อกรองขนาดเล็ก | ||
