> POLYPODIACEAE || < Back

Family POLYPODIACEAE

เฟินในวงศ์นี้มีขนาดเล็กถึงขนาดปานกลาง ส่วนมากเป็นไม้เกาะอาศัยอยู่ตามต้นไม้ใหญ่ ตามหินผาใกล้แนวน้ำตก มีบางชนิดเป็นเฟินดิน ประกอบด้วย 50-60 สกุล รวม 550-1,100 ชนิด (แต่มีบางแห่ง แยกบางสกุลจำนวนหนึ่งไปจัดไว้เป็นวงศ์ใหม่ เช่น Drynariaceae หรือ Platyceriaceae ) ลักษณะทั่วไป มีเหง้าเลื้อย มีขนปกคลุม ใบออกจากปุ่มตาข้างเหง้า เป็นใบเดี่ยวหรือใบประกอบขนนก อับสปอร์ เกิดใต้ใบ ไม่ติดขอบใบ เป็นถ้วย รูปกลม หรือรูปรี นูน มีบางชนิดอับสปอร์เป็นรูปยาว หรือเป็นเส้นยาว และบางชนิดกระจายอยู่ทั่วหลังแผ่นใบ ไม่พบเยื่ออินดูเซียมปิดหุ้มสปอร์
เฟินในวงศ์นี้ส่วนมากเป็นเฟินในเขตร้อน

การจำแนกชนิดสกุลของเฟินในวงศ์นี้ ข้อมูลจาก Flora of Thailand Vol. 3 Part 4, Sept. 1989

การจำแนกชนิด / Key to the species
1a Fronds simple, or pinnate with pinnae not jointed to rachis
ใบเดี่ยวปกติ หรือใบประกอบขนนก ใบย่อยไม่เชื่อมติดกับแกนหลักกลางใบ
2
1b Fronds pinnate with pinnae jointed to rachis
ใบประกอบขนนก ใบย่อยเชื่อมติดกับแกนหลักกลางใบ
21
     
2a Nest leaves present
มีใบกาบ
3
2b Nest leaves lacking
ไม่มีใบกาบ
4
     
3a Normal leaves repeatedly forked; stellate hairs present
ใบปกติเป็นแฉกได้หลายชั้น มีขนรูปดาว
Platycerium
3b Foliage leaves pinnate; stellate hair absent
ใบปกติเป็นใบประกอบขนนก ไม่มีขนรูปดาว
Drynaria
     
4a Fronds simple
ใบเดี่ยวปกติ
5
4b Fronds pinnate or pinnately lobed
ใบประกอบขนนก หรือแฉกแบบใบประกอบขนนก
17
     
5a Fronds covered when young with stellate hairs
ใบมีขนรูปดาวเมื่อยังอ่อน
6
5b Fronds not having stellate hairs
ใบไม่มีขนรูปดาว
7
     
6a

Fronds dimorphic. Sori continuous along the margin of linear fertile fronds
ใบมี 2 รูปแบบ อับสปอร์เรียงต่อเนื่องตลอดริมขอบใบของใบสร้างสปอร์

Drymoglossum
6b Fronds monomorphic or dimorphic; Sori round and distinct, or more or less continuous on linear monomorphic fronds
ใบมีแบบเดียว หรือมี 2 แบบ กลุ่มสปอร์รูปกลม หรือจัดเรียงต่อเนื่องเป็นแถวในกรณีที่มบมีแบบเดียว
Pyrrosia
     
7a Fronds bearing peltate scales on surface of in sori
มีเกล็ดรูปก้นปิดบนผิวของกลุ่มสปอร์
8
7b Fronds not having bearing any peltate scale
ไม่มีเกล็ดรูปก้นปิดบนผิวของกลุ่มสปอร์
12
     
8a Sori round or continuous along the margin of fronds
กลุ่มสปอร์รูปกลม หรือจัดเรียงต่อเนื่องตลอดริมขอบใบ
9
8b Sporangia acrostichoid, scattered on the lower surface of narrow apical portion of fronds
กลุ่มสปอร์เป็นพืดติดกัน กระจายอยู่ใต้ผิวใบบริเวณส่วนปลายสุดของใบ
Belvisia
     
9a Rhizome not ant-inhavited
ไม่มีเหง้าพองให้มดมาอาศัยอยู่ได้
10
9b Rhizome ant-inhabited
เหง้าพอง ให้มดมาอาศัยอยู่ได้
Lecanopteris
     
10a Frond coriaceous. Rhizome-scales glabrous
ใบหนาเหมือนแผ่นหนัง เกล็ดที่เหง้าเกลี้ยง
11
10b Frond herbaceous. Rhizome-scales bearing a few long hairs at base
Neocheiropteris
     
11a Frond usually over 8 cm long, fertile part not especially narrowed
ปกติใบยาวได้มากกว่า 8 ซ.ม. ใบสปอร์ไม่ลดขนาดแคบลง
Lepisorus
11b Fronds less than 8 cm long, fertile apical part very narrow or fronds dimorphic as a whole
ใบยาวไม่เกิน 8 ซ.ม. ส่วนที่สร้างสปอร์ขนาดแคบลง ที่ส่วนปลายหรือทั้งใบ
Lemmaphyllum
     
12a Fronds monomorphic or hardly dimorphic, never acrostichoid haveing distinct sori
ใบมีรูปแบบเดียว หรือน้อยที่จะมี 2 แบบ สปอร์ไม่ได้กระจายเป็นแผงติดกันเป็นพืด
13
12b Fronds dimorphic and sporangia acrostichoid
ใบมี 2 รูปแบบ และสปอร์กระจายเป็นแผงติดกันเป็นพืด
Leptochilus
     
13a Sori round or nearly so
อับสปอร์รูปกลม หรือใกล้เคียง
14
13b Sori forming continuous of broken lines oblique to the midribs of fronds 15
     
14a At least the middle part of scaled clathrate Microsorum
14b Scales not clathrate throughout Crypsinus
     
15a Fronds thin, or when leatherly main veins obscure 16
15b Fronds thick, coriaceous, main veins distinct Selliguea
     
16a Stipes jointed to rhizome; papyraceous Colysis
16b Stipes not jointed to rhizome; chartaceous Loxogramme
     
17a Sporangia not acrostichoid, forming distinct sori 18
17b Fronds dimorphic and sporangia acrostichoid Christiopteris
     
18a fronds with stips, basal portion nothing particular 19
18b Fronds very large, sessile, basal portion like nest leaves Aglaoporpha
     
19a Sori compital or on reticulate veins 20
19b Sori terminal on distinct free veins Polypodium
19c Sori terminal on the included veinlets of the costal areoles Goniophlebium
     
20a At least the middle part of scales clathrate Microsorum
20b Scales not clathrate Crypsinus
     
21a Sori round, separate 22
21b Sori not distinct, sporangia covering whole the under surface of narrow upper pinnae Photinopteris
     
22a Included veinlets branched and variously directed Arthomeris
22b Included veinlets simple and excurrent Polypodium
     

ตัวอย่างสกุลของเฟินในวงศ์นี้ ได้แก่

สกุล Aglomorpha กูดเวียน กูดอ้อม

กูดเวียน หรือ กูดอ้อม ใบเป็นใบเดี่ยว ไม่มีก้านใบ ขอบเป็นแฉกลึก เหมือนใบประกอบขนนก แผ่นใบแข็ง หนา เป็นเงามัน เจริญเติบโตตลอดปี เมื่อโตเป็นกอขนาดใหญ่ พันอ้อม เวียนล้อมรอบต้นไม้

ดูรายละเอียด >>


สกุล Crypsinus กูดใบลาย ว่านนกแอ่น

เฟินนกแอ่น C. trilobus

เฟินสกุลกูดใบลาย หรือว่านนกแอ่น เป็นเฟินเกาะอาศัย มักพบในป่าดิบที่มีความชื้นสูง มีเหง้าเป็นเถาเส้นเล็ก เลื้อยยาว ใบหนาเหมือนแผ่นหนัง ก้านใบยาว โคนก้านใบเป็นข้อต่อติดข้างเหง้า อับสปอร์เม็ดกลมใหญ่ เรียงเป็นแถวคู่ระหว่างเส้นใบหลัก

เฟินสุกลปลูกเลี้ยงยาก จึงไม่เหมาะกับการปลูกประดับทั่วไป เพราะต้องการความชื้นสูง

ดูรายละเอียด >>


สกุล Drynaria กระแตไต่ไม้

[ Image : Chaichana ]

เฟินสกุลกระแตไต่ไม้
ส่วนมากขึ้นอยู่ตามคาคบไม้ หรือโขดหิน เฟินชนิดนี้นำมาปลูกประดับสวน ทำให้ดูเหมือนเป็นป่าธรรมชาติ อีกทั้งปลูกเลี้ยงง่าย ไม่ต้องดูแลมาก แต่มักพักตัวหน้าแล้ง

ดูรายละเอียด >>


สกุล Lepisorus กูดจักเข็บ

เฟินสกุล Lepisorus หรือสกุลจักเข็บ เป็นเฟินเกาะอาศัย ใบเดี่ยวปกติ อับสปอร์จัดเรียงตัวอยู่ใกล้ริมขอบใบ บางชนิดอับปสอร์รูปกลม บางชนิดรูปรี หรือบางชนิดเชื่อมติดกันเป็นแถวต่อเนื่อง

ดูรายละเอียด >>


สกุล Polypodium
เฟินในสกุลนี้ เป็นสกุลของเฟินที่มีเหง้าเลื้อยยาว และแตกกิ่งสาขามากมาย จึงได้ชื่อว่า Polypodium

สกุล Phlebodium

เฟินบลูใบริ้ว
ตัวอย่างเฟินในสกุลนี้ เช่น เฟินบลู หรือตีนกระต่าย

สกุล Platycerium ชายผ้าสีดา Staghorn

เฟินชายผ้าสีดา
เฟินชายผ้าสีดา Staghorn Fern หรือ Elkorn Fern เป็นไม้ประดับที่นิยมนำมาปลูกเลี้ยง กันมาก มีทั้งที่เป็นพันธุ์พื้นเมือง ของบ้านเรา 4 ชนิดและที่นำเข้ามา จากต่างประเทศอีกหลายชนิด รวมชนิดหลักๆ ทั่วโลก ทั้งหมดมี 18 ชนิด ไม่นับรวมชนิดลูกผสม หรือกลายพันธุ์ อีกมากมาย

สกุล Microsorum

 

สกุล Arthromeris

Arthromeris เป็นเฟินเกาะอาศัย ใบประกอบขนนก ใบย่อยด้านข้าง โคนเชื่อมติดกับแกนหลักกลางใบ และเส้นใบร่างแห มีเส้นใบแตกแขนงสาขา ในช่องตาข่ายด้วย

ดูรายละเอียด >>


สกุล Belvisia หางหนู

เฟินสกุล Belvisia สกุลหางหนู
เป็นเฟินเกาะอาศัย ปลายใบเป็นหางแหลม อับสปอร์เกิดที่ส่วนหางปลายใบ จึงได้ชื่อว่า เฟินหางหนู Tailed Fern, Needle Fern

ดูรายละเอียด >>


สกุล Colysis กูดหางนกกะลิง

เฟินสกุลหางนกกะลิง มักพบเกาะอยู่ตามโขดหิน หรือก้อนหินที่มีดินโคลน บริเวณริมลำธาร ในป่่าแน่นทึบ

ดูรายละเอียด >>

 


สกุล Lecanopteris

เฟินสกุลนี้ มีลักษณะเด่นที่ เหง้าบวมพอง ภายในเป็นโพรงทะลุ เพื่อให้มดมาอาศัยอยู่ภายใน ซึ่งเป็นการอยู่ด้วยกัน แบบได้ประโยชน์รวมกัน

ตัวอย่างเช่น ตานมังกร หรือบางคนตั้งชื่อให้ใหม่ว่า เฟินบ้านมด เฟินลายตุ๊ำกแก ฯลฯ เป็นต้น

ดูรายละเอียด >>


สกุล Pyrrosia ลิ้นกุรัม

เฟินสกุลนี้ มีหลายชนิด ที่มีความสวยงาม แปลกตาดี ตัวอย่างเฟินในสกุลนี้ เช่น กูดขาไก่ ลิ้นกุรัม เกล็ดนาคราช สะโมง ผักปีกไก่ เป็นต้น

ดูรายละเอียด >>


สกุล Phymatosorus สกุลเฟินแก๊บปืน

เฟินหลังสวน หรือเฟินยายแพก
เฟินสกุลแก๊บปืน มีเหง้าเลื้อยยาว ใบแฉกแบบใบประกอบขนนก อับสปอร์ใต้ใบเม็ดใหญ่ ดูเหมือนแก๊บปืนเด็กเล็ก
ตัวอย่างเฟินสกุลนี้ เช่น เฟินแก๊ปปืน เฟินยายแพก หรือ เฟินฮาวาย

สกุล Selliguea
สกุลนี้ เป็นเฟินเกาะอาศัย ใบแข็งหนา เป็นเงามันหมือนแผ่นหนัง ในบ้านเราพบมีเพียงชนิด คือ
Selliguea heterocapa

สกุล Photinopeteris
เฟิน สกุล Photinopeteris เป็นเฟินหายาก ลักษณะใบที่สร้างสปอร์ผอมเรียวยาว
อยู่ส่วนปลายใบรวมกับใบที่ไม่สร้างสปอร์


 
   

 




 

> POLYPODIACEAE || < Back