สกุล Aglomorpha Schott กูดเวียน กูดอ้อม
วงศ์ POLYPODIACEAE
 Aglomorpha coronans |
เฟินสกุลนี้ เป็นเฟินเกาะอาศัย ชอบขึ้นอยู่ตามคาคบไม้หรือโขดหิน
พบในป่าดิบแล้ง ป่าผลัดใบ ใกล้ลำธาร เป็นเฟินขนาดใหญ่ เหง้ามีขนสีน้ำตาลปกคลุมหนาแน่น
กอใบแผ่กระจาย เก็บสะสมเศษใบไม้และฮิวมัสไว้ที่โคนใบของกอ แต่ไม่มีใบกาบแบบกระแตไต่ไม้
Drynaria เมื่อใบแก่จะร่วงหลุดไปทั้งก้าน ต่างกับกระแตไต่ไม้
ใบแก่ยังคงติดอยู่กับต้นจนเปื่อยผุพัง ลำต้น : เป็นเหง้าเลื้อยยาวออกใบถี่ เหง้าเป็นเนื้อตันอวบน้ำ ปกคลุมหนาแน่นด้วยขนหรือเกล็ดสีน้ำตาลแดงเข้ม ใต้เหง้ามีรากแผ่กระจายเพื่อยึดเกาะอาศัยและดูดธาตุอาหาร ใบ : ก้านใบสั้น โคนใบอยู่ชิดติดเหง้า ใบเป็นหยักพูลึกเกือบถึงเส้นกลางใบ
ทำให้ดูป็นใบประกอบแบบขนนก ผิวใบเกลี้ยง บางชนิดมีขนประปราาย ใบที่มีสปอร์
(fertile frond) ดูผอมเรียวกว่าใบปกติ (sterile frond) ในกอต้นมีทั้งใบปกติและใบสปอร์ |
สกุลนี้ ทั่วโลกมีรายงนพบ 14 ชนิด กระจายพันธุ์อยู่ในอุษาคเนย์ และแปซิฟิคตะวันตก ในไทยพบ 2 ชนิด
Aglaomorpha coronans (Wall. ex. Mett.) Copel.
Aglaomorpha heraclea (Kunze) Copel. พบที่ ยะลา
 Aglomorpha coronans at Poo Luang - Loei province [ Image : Anakin @ Leoi ] |
Aglaomorpha coronans (Wall. ex. Mett.) Copel. ชื่ออื่น : กูดเวียน กูดอ้อม |
|
| เฟินชนิดนี้ เป็นเฟินกอใหญ่ ใบยาว เป็นเฟินเกาะอาศัยอยู่บนต้นไม้
หรือโขดหินอยู่ใกล้ริมน้ำ ด้วยขนาดที่ใหญ่มาก บางกอมีน้ำหนักมาก จนกระทั่งทำให้กิ้งไม้ที่มันเกาะอาศัยอยู่หักตกลงมา
แต่มันก็สามารถปรับตัวโตต่อบนผิวดินหรือบนโขดหินได้อีก กระจายพันธุ์ตั้งแต่ เทือกเขาหิมาลัย ไปถึงประเทศจีนตอนใต้ ไปถึงไต้หวัน ลงมาถึงประเทศไทย และมาเลย์ |
 [ Image : Kit@BKK ] |
|
| ลักษณะทั่วไป : ลำต้นเป็นเหง้าเลื้อย มีขนาดใหญ่ อ้วนได้ถึง 2 นิ้ว เป็นเนื้อตันอวบน้ำและเปราะหักง่าย ปกคลุมด้วยขนหรือเกล็ด เป็นเส้น ยาวได้ถึง 1.5 ซ.ม. สีน้ำตาลแดง เป็นเงามมัน ขอบเป็นหยักซี่ฟันแหลม | ||
 Born on tree but may be down and can grow well on ground [ Image : t_santad@CNX ] |
ลำต้นเหง้าเลื้อยเกาะพันรอบที่ยึดเกาะ จึงเป็นที่มาของชื่อ กูดเวียน หรือ กูดอ้อม | |
| ลักษณะใบ : เป็นใบแฉกแบบใบประกอบขนนก รูปยาว หรือรูปกึ่งสามเหลี่ยม
ยาว 30-120 ซ.ม. กว้าง 30-45 ซ.ม. ก้านใบสั้นติดกับเหง้า เนื้อใบแข็ง
หนา ผิวหน้าเป็นเงามัน ริมขอบใบเรียบ มองเห็นเส้นใยใบนูน เห็นได้ชัดเจน
ทั้งด้านบนและล่าง ที่โคนใบเป็นครีบ แผ่กว้างและขอบหยักเว้า ปลายมน กว้างได้ถึง 15 ซ.ม. ส่วนช่วงกลางใบถึงปลาย ขอบใบเป็นแฉก ลึกเกือบถึงแกนกลางใบ ส่วนโคนแฉกต่อเนื่องกันเป็นครีบที่แกนกลางใบ กว้างราวๆ 1 ม.ม. จำนวนคู่แฉกมีได้มากหลายคู่ |
 Rhizome dense covered with red brown scales [ Image : Bank @ BKK ] |
|
| ครีบกว้างและขอบเป็นแฉกหยักที่ส่วนโคนใบนี้ มองดูเหมือนใบกาบแบบเฟินกระแตไต่ไม้ Drynaria | ||
 [ Image : t_santad@yahoo.com ] |
|
|
| อับสปอร์ : เป็นกลุ่มรูปรี ยาว จัดเรียงตัวเป็นแถวยาวไปตามเส้นใยหลักของใบ เริ่มจากแกนของใบย่อยไปถึงริมขอบใบ |  ใบสปอร์ผอมเรียวกว่าใบปกติ [ Imagee : Bank ] |
|
การปลูกเลี้ยง : สามารถนำมาปลูกเลี้ยงประดับสวนได้ดี ใช้เครื่องปลูกโปร่งและเก็บความชื้นได้ดี มีอินทรีย์วัตถุมาก เช่นกาบมะพร้าวผสมใบไม้ผุ ต้องการความชุ่มชื้นในอากาศสูง แต่ไม่ชอบให้รากเปียกแฉะตลอดเวลาเป็นระยะเวลานานหลายวัน ต้องการแสงแดดรำไรถึงแดดครึ่งวัน การขยายพันธุ์ : อาศัยสปอร์ หรือแยกเหง้าไปชำ ปัจจุบันยังไม่มีใครเพาะสปอร์ออกมาจำหน่าย ที่เห็นมีขายอยู่ เจอแต่ที่เป็นของป่าเก็บมาขายกัน |
||
 |
พลับพลาที่ประทับ ที่ปางขอน อ.เมือง จ.เชียงราย ยามใดที่สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ เสด็จทรงงานที่ภาคเหนือ และเมื่อทรงมา เยี่ยมโครงการในพระราชดำริ พระองค์จะประทับทรงงานที่พลับหลาหลังนี้ | |
บริเวณโดนรอบพลับพลาหลังนี้ มีการตกแต่งต้นไม้ ด้วยพันธุ์ไม้ท้องถิ่นนานาชนิด ให้เป็นสวนธรรมชาติ กลมกลืนกับสภาพแวดล้อม สวนโดยรอบของพลับพลาหลังนี้ มีการนำเฟินในท้องถิ่นหลายชนิด มาตกแต่งอย่างสวยงาม |
 |
|
| โดยเฉพาะด้านข้างของพลับพลาหลังนี้ มีการนำ เฟินกูดเวียนกูดอ้อม มาปลูกประดับด้านข้างอย่างสวยงาม | ||
 |
เฟินกูดเวียน หรือกูดอ้อม เมื่อนำมาประดับสวน ทำให้ดูบรรยากาศ เป็นเสมือนสวนธรรมชาติ ขอขอบคุณ คุณ 026 [ t_santad@yahoo.com ] ที่เก็บภาพสวยๆ น่าตื่นตาตื่นใจมาฝากพวกเรา |
|
Aglaomorpha heraclea (Kunze) Copel.
Common Name : Bare Foot Fern (อุ้งตีนหมี)
ชื่ออื่น : อุ้งตีนหมี, Paku suloh (มาเลย์)
เป็นเฟินเกาะอาศัย ขนาดกอใหญ่มาก ชนิดนี้ เป็นชนิดที่ใหญ่ที่สุดในสกุลนี้
เหง้าอวบอ้วน เลื้อยสั้น ใบออกถี่ มีขนสีน้ำตาลแดงปกคลุมหนาแน่น
ใบ ยาวได้มากกว่า 2-2.5 ม.ใบเป็นแฉกแบบใบประกอบขนนกชั้นเดียว แผ่นใบหนาเป็นเงามันเหมือนแผ่นหนัง
สีเขียวเข้ม โคนใบอยู่ชิดติดเหง้า และออกใบชิดติดกัน เพื่อดักซากอินทรีย์วัตถุ
ปลายใบแผ่เป็นพุ่มกระจายออกไปเป็นเหมือนตะกร้า อับสปอร์เป็นเม็ดกลม จัดเรียงตัวเป็น
2 แถวอยู่ริมเส้นใบหลักของส่วนแฉก
เฟินชนิดนี้ มักพบเจริญเติบโตบนต้นไม้หรือโขดหินที่มีซากใบไม้ผุและเศษอินทรีย์วัตถุสะสม
ต้องการแสงสว่างมากและความชุ่มชื้นสูง
การปลูกเลี้ยง เฟินชนิด ต้องการเครื่องปลูกหยาบ ระบายน้ำดี มีอินทรีย์วัตถุมาก
ต้องการแสงสว่างมาก และมีความชื้นในอากาศมาก และเนื่องจากกอใหญ่ ต้องมีพื้นที่ปลูกกว้างมากพอ
เฟินชนิดนี้ ในไทยพบที่ ยะลา
 |
Aglaomorpha drynarioides (Hook.)
M.C.Roos Synonym name : Merinthosorus drynarioides (Hook.) Copeland |
|
| เฟินชนิดนี้ เป็นเฟินเกาะอาศัย ขนาดใหญ่ถึงใหญ่มาก อยู่ในป่าดิบเขาที่ระดับความสูงปานกลาง พบในป่าบริเวณชายแดนระหว่างไทย-มาเลย์ เฟินชนิดนี้ไม่มีรายงานในหนังสือ Flora of Thailad Vol.3 Part. 4 |  |
|
| This species is native to Thailand, large to so larger epiphyte on forest trees in the forest near the border with Malaysia. | ||
 |
ลำต้นเป็นเหง้าอวบอ้วน เลื้อยสั้น มีเกล็ดปกคลุมแน่น มีใบออกถี่เกือบติดกัน | |
| ใบปกติ โคนใบอยู่ติดลำ้ต้นเหง้า ใบรูปทรงเหมือนกูดเวียนกูดอ้อม A. heraclea แต่มีขนาดเล็กกว่า ใบยาว ราว 0.8-1.75 ม. |  |
|
| ขอบใบเป็นแฉกลึก ดูเหมือนใบประกอบขนนก ส่วนแฉกช่วงกลางใหญ่ยาวสุด
และส่วนแฉกใกล้โคน ตื้นดูเหมือนเป็นใบกาบ ปลายส่วนแฉก มนกลมถึงแหลม |
||
 |
ส่วนที่สร้างสปอร์ เกิดที่ส่วนปลายของใบปกติ เป็นลักษณะแบบใบประกอบขนนก ผอมเรียวยาว กว้างราว 1 ซ.ม. ยาว 10 ซ.ม. | |
| อับสปอร์ อยู่ใต้ใบปกคลุม กระจายทั่ว หรือเป็นกลุ่มๆ เมื่อสปอร์เมื่อแก่ เป็นสีเหลืองอ่อน |  |
|
| ในบ้านเรา พบที่ จ. ยะลา ในป่าบริเวณพรมแดนไทย-มาเลย์ การปลูกเลี้ยง : ต้องการแสงมาก เครื่องปลูกระบายน้ำได้ดี ไม่ขังแฉะ มีอินทรีย์วัตถุมาก เก็บความชื้นได้นาน |
||