สกุล Colysis C. Presl.
วงศ์ POLYPODIACEAE
ลักษณะต้นทั่วไปของเฟินในสกุลนี้ มีเหง้าเลื้อย มีเกล็ดปกคลุม ลักษณะเกล็ด บาง ผิวแข็ง รูปก้นปิด ใบ มีก้านเห็นได้ชัดเจน ใบเดี่ยวปกติ หรือใบประกอบขนนก มีน้อยชนิดที่ใบมี 2 แบบ (ใบปกติกับใบสร้างสปอร์) เป็นข้อต่อกับเหง้า เส้นใบจรดโค้งเข้าหากันเป็นร่างแหและมีเส้นในช่องว่าง เนื้อใบบางเหมือนกระดาษ กลุ่มอับสปอร์ เป็นเส้น ปกติต่อเนื่องกัน จัดเรียงตัวเป็นแถว เฉียงไปตามเส้นใบย่อยด้านข้าง ไม่มี pelate paraphyses
เฟินในสกุลนี้ มีลักษณะคล้ายคลึงกับเฟินในสกุล Selliguea
แตกต่างกันที่เนื้อใบและเกล็ดที่เหง้า
เฟินสกุล Colysis มีจำนวนราว 20-25 ชนิด กระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนของเอเชีย อัฟริกา และขยายไปถึงออสเตเลีย
| จำแนกชนิด / Key to the species | ||
| 1a | Fronds simple, entire ใบเดี่ยวปกติ ขอบใบเรียบ |
2 |
| 1b | Fronds pinnatifid to pinnate ใบประกอบขนนก หรือเป็นแฉกแบบขนนก |
5 |
| 2a | Sori more or less interrupted |
3 |
| 2b | Sori continuous throughiut between main vein or seldom interrupted กลุ่มอับสปอร์เป็นเส้นอยู่ระหว่างเส้นใบหลัก ต่อเนื่องตลอด บางทีมีเว้นช่วง |
4 |
| 3a | Sori round to shortly elongate; main veins not strongly raised beneath กลุ่มอับสปอร์รูปกลมถึงรูปขอบขนานอย่างสั้น เส้นใบหลักด้านใต้ใบไม่นูน |
C. hemionitidea |
| 3b | Sori only slightly broken; main vein raised beneath | C. macrophylla |
| 4a | Fronds subdimorphic with contracted fertile fronds ใบกึ่ง 2 แบบ |
C. pedunculata |
| 4b | Ferilte fronds like sterile ones ใบแบบเดียว |
C. wui |
| 5a | Lateral pinnae up to 5 paris ใบย่อยด้านข้างมีได้ถึง 5 คู่ |
C. pentaphylla |
| 5b | Lateral pinnae more than 6 pairs ใบย่อยด้านข้างมีมากกว่า 5 คู่ |
C. pothifolia |
C. hemionitidea (C. Presl) C. Presl กูดหางกะลิง เชียงราย เชียงใหม่ แม่อ่องสอน ตาก แพร่ พิษณุโลก จันทบุรี
C. macrophylla (Blume) C. Presl หัตตานี ยะลา นราธิวาส
C. pedunculata (Hook. & Grev.) Ching เชียงใหม่ นครราชสีมา ชลบุรี จันทบุรี นครศรีธรรมราช สตูล
C. pedunculata (Braker) Ching เชียงใหม่ พิษณุโลก เลย กาญจนบุรี
C. pothifolia (Buch.-Ham. ex D. Don) C. Presl เชียงราย เชียงใหม่ แพร่ พิษณุโลก เลย
C. wui (C. Chr.) Ching นครศรีธรรมราช
 [ Image : tuck @ Chiang Mai] |
Colysis pothifolia (Buch.- Ham. ex D. Don) C. Presl | |
| เฟินชนิดนี้เป็นเฟินดิน อาศัยอยู่ตามเนินดินหรือตามซอกหิน ริมลำธาร ในป่าดิบชื้นตลอดปี ที่ระดับความสูง 1100-1600 ม. MSL เป็นเฟินที่ค่อนข้างหายากอีกชนิดหนึ่ง |  [ Image : tuck @ Chiang Mai] |
|
| ลักษณะต้นทั่วไป เหง้าอ้วน ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2 มม. มีใบออกประปราย มีเกล็ดปกคลุม เกล็ดผนังแข็ง รูปขอบขนาน-กึ่งสามเหลี่ยม ค่อยๆ สอบแหลมจากโคนสู่ปลาย เป็นติ่งแหลมยาว ขอบหยักเป็นซี่ฟันไม่เป็นระเบียบ ขนาด 5:1.3 มม. มีสีเดียว สีน้ำตาลเข้ม | ||
 [ Image : tuck @ Chiang Mai] |
ก้านใบ ยาวถึง 50 ซ.ม. ทรงกระบอก | |
| ใบ เป็นใบประกอบขนนก ปลายคี่ รูปขอบขนานอย่างกว้าง ขนาด 50:35 ซม. ใบย่อยด้านข้าง 6-12 คู่ ใบย่อยส่วนบน ช่วง 2 ใน 3 มีขนาเล็กลง ส่วนอื่นใกล้เคียงกัน ส่วนใบย่อยคู่ล่างสุดเล็กกว่าเล้กน้อย ใบย่อยรูปเป็นรูปหอกแคบ ปลายค่อยๆ สอบแหลม โคนรูปลิ่มแคบ ขนาด 25:2.8 ซม. แกนหลักกลางใบมีครีบเป็นปีกแคบๆ อยู่ด้านข้างแกน |
 [ Image : tuck @ Chiang Mai] |
|
| ใบที่มองเห็นเส้นใบได้ชัดเจน เส้นใบจรดโค้งเข้าหากันเป็น areoles 2 แถวอยู่ระหว่างเส้นใบหลัก เนื้อใบบาง สีเขียวเข้ม ใบสปอร์ไม่เปลี่ยนรูป | ||
 [ Image : tuck @ Chiang Mai] |
กลุ่มอับสปอร์ จัดเรียงตัวต่อเนื่อง เป็นเส้นอยู่ระหว่าง 2 แถวของ areoles ปกติทำมุม 45 องศากับแกนกลางใบย่อย เฟินชนิดนี้กระจายพันธุ์อยู่ใน เขตหิมาลัย จีนตอนใต้ ไต้หวัน ญี่ปุ่นตอนใต้ ลงมาถึงไทยและฟิลิปปินส์ ในบ้านเรา พบที่ เชียงราย เชียงใหม่ แพร่ พิษณุโลก เลย |
|