สกุล Lepisorus (J. Sm.) Ching
วงศ์ POLYPODIACEAE
เฟินสกุลนี้ มีทั้งที่เป็นเฟินดิน เฟินเกาะอาศัยตามโขดหินและตามต้นไม้ ขนาดเล็ก-กลาง ในเขตร้อนชื้นและกึ่งร้อน ที่มีลักษณะเป็นป่าดึกดำบรรพ์ เฟินในสกุลนี้ส่วนมากนำมาปลูกเลี้ยงให้งามได้ยาก
ชื่อสกุล Lepisorus มาจากคำในภาษากรีก lepis = scale และ sorus = mound รวมความหมายถึง scaly sorus
ลักษณะต้นทั่วไปของเฟินในสกุลนี้ มีเหง้าเลื้อย มีใบออกใกล้กัน มีเกล็ดปกคลุม เกล็ดมีลักษณะรูปก้นปิด มักมีผนังหนา ก้านใบมีข้อต่อกับเหง้า โคนก้านใบมีเกล็ดคลุม ใบ รูปเดี่ยวปกติ ขอบเรียบ ปกติหนาเหมือนแผ่นหนัง ผิวใบเกลี้ยงหรือมีเกล็ด เส้นใบเป็นร่างแหและมีเส้นปลายอิสระอยู่ระหว่างช่องว่างของร่างแห ปกติเส้นใบมองเห็นได้ไม่ชัดเจน ใบปกติและใบสปอร์ทั้งขนาดและรูปร่างแทบไม่แตกต่างกัน
กลุ่มอับสปอร์ ปกติอยู่บริเวณจุดตัดของเส้นใบ รูปร่างกลม มีน้อยที่เป็นรูปยาว บางชนิดอับสปอร์จัดเรียงตัวติดกันเป็นแถวอยู่เกือบริมขอบใบ อับสปอร์ขนาดใหญ่ หรือจมเป็นหลุมลงในผิวใบ ไม่มีเยื่อหุ้มอินดูเซีย แต่สปอร์ที่ยังไม่แก่มีเยื่อ paraphyses รูปร่มปกคลุมกลุ่มอับสปอร์ โดยอาจปกคลุมทั้งหมดหรือแค่บางส่วนก็มี
เนื่องจากสกุลนี้ การจำแนกชนิดยังคงสับสนกับสกุล Pleopeltis ในอนาคตบางชนิดอาจมีการปรับปรุงการจำแนกชนิดและย้ายสกุลไปมาระหว่าง 2 สกุลนี้อีก
เฟินสกุลนี้ มีราว 80-96 ชนิด สำหรับในไทย มีรายงานการพบเฟินในสกุลนี้บันทึกไว้แล้ว จำนวน 11 ชนิด
| Key to the species/การจำแนกชนิด | ||
| 1a | Sori round or oblong, distinct, rarely the adjacent ones fused together in maturity อับสปอร์รูปกลมหรือรูปขอบขนาน มองเห็นได้ชัดเจน มีน้อยที่อยู่ใกล้กันหรือติดกัน |
2 |
| 1b | Sori linear or continuous, the lower portion usually interrupt อับสปอร์เป็นเส้นหรืออยู่ติดต่อเนื่องกัน ส่วนล่างปกติมีเว้นแบ่งช่วง |
L. sinensis |
| 2a | Frond annual, texture herbaceos to chartaceous ผลัดใบใหม่ทุกปี ใบบางเหมือนกระดาษ |
3 |
| 2b | Fronds persistent, texture subcoriaceous to coriaceous ไม่ทิ้งใบเร็ว ใบหนาหรือกึ่งหนาเหมือนแผ่นหนัง |
5 |
| 3a | Scales concolorous, brown เกล็ดมีสีเดียว สีน้ำตาล |
4 |
| 3b | Scales discolorous with dark central portion and paler margin เกล็ด ส่วนกลางสีเข้มกว่าริมขอบ |
L. bicolor |
| 4a | Leaves decurrent to short stipes ก้านใบสั้นหรือเป็นครีบ |
L. scolopendrium |
| 4b | Leaces not decurrent downwards but subrounded and nearly sessile at base ก้านใบไม่มีครีบ แต่โคนใบกึ่งมนและเป็นหยัก |
L. oosphaerus |
| 5a | Sori not marginal, superficial or nearly so อับสปอร์เม็ดใหญ่ ไม่ได้อยู่ริมขอบใบ |
6 |
| 5b | Sori marginal, distinctly immersed in cavities อับสปอร์อยู่ริมขอบใบ จมลงในผิวใบมองเห็นได้อย่างชัดเจน |
L. longifolius |
| 6a | Fronds linear-lanceolate, up to 2 cm or even more board ใบรูปแถบยาว-รูปหอก กว้างได้ถึง 2 ซม. หรืออาจกว้างกว่า |
7 |
| 6b | Fronds linear, at most 1.5 cm board ใบรูปแถบยาว ส่วนมากกว้าง 1.5 ซม. |
9 |
| 7a | Rhizome-scales fuscous, with irregular teeh at margin เกล็ดที่เหง้ามีสีน้ำตาลอมดำ ขอบเกล็ดหยักเป็นซี่ฟันไม่เป็นระเบียบ |
8 |
| 7b | Rhizome-scales brown, entrie, calthrate with larger cell เกล็ดที่เหง้าสีน้ำตาล ขอบเรียบ เป็นเกล็ดแข็งด้วยผนังเซลล์หนา |
L. nudus |
| 8a | Rhizome-scales concolourous, Sori close to midrib; veins more or less visible เกล็ดที่เหง้ามีสีเดียว อับสปอร์อยู่ใกล้แกนกลางใบ เส้นใบพอมองเห็นได้ |
L. sublinearis |
| 8b | Rhizome-scales discolourous. Sori medial; veins hardly visible เกล็ดที่เหง้าไม่มีสี อับสปอร์อยู่ระหว่างกลาง เส้นใบมองเห็นได้ยาก |
L. suboligolepidus |
| 9a | Rhizome-scales dark brown to black, clathrate only at margin portion, with irrecgular teeth at margin เกล็ดที่เหง้าสีน้ำตาลเข้มถึงดำ ที่ริมขอบเป็นเกล็ดผนังแข็ง ขอบหยักเป็นซี่ฟัน |
10 |
| 9b | Rhizome-scales brown, clathrate with narrow central band เกล็ดที่เหง้าสีน้ำตาล เป็นเกล็ดแข็ง ช่วงกลางแคบ |
L. contortus |
| 10a | Sori ovate-oblong, far apart อับสปอร์รูปไข่-รูปขอบขนาน อยู่ห่างกัน |
L. heterolepis |
| 10b | Sori often twice as long as broad |
L. subconfluens |
 |
Lepisorus nudus (Hook.) Ching | |
| เฟินชนิดนี้เป็นเฟินเกาะิอาศัย อยู่ตามลำต้นหรือตามกิ่งไม้ของต้นไม้ อาศัยอยู่รวมกล่มกับมอส ในป่าดิบชื้นตลอดปี ที่ระดับสูงมากจากระดับน้ำทะเล |
 Rhizome long-creeping, green on surface scaly throughout |
|
| ลักษณะต้นทั่วไป เหง้าเป็นเหง้าเลื้อยยาว ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.5-2 มม. ผิวเหง้าเป็นสีเขียว ใบออกค่อนข้างห่างกัน มีเกล็ดปกคลุมตลอดเหง้า | ||
 Sori hollowing on upper surface |
เกล็ดที่เหง้าเป็นรูปไข่-รูปขอบขนาน ปลายสอบแหลม ขนาด 4 : 1 มม. มีสีน้ำตาลอ่อนสีเดียว เป็นผนังแข็ง และขอบเรียบ | |
| ก้านใบ ยาวเพียง 2-7 มม. สีฟางอ่อน น้ำตาล หรือดำ ส่วนบนของก้านเป็นปีก โคนก้านมีเกล็ด ใบ รูปแถบยาว-รูปหอก ค่อยๆ สอบแคบเข้าหาส่วนปลายและส่วนโคน ส่วนกลางกว้างสุด ขนาดใบ 30 : 2 ซม. ขอบเรียบ หรือเป็นคลื่นเล็กน้อย เนื้อใบหนาเหมือนแผ่นหนัง ด้านใต้ใบมีขนประปราย |
 Rhizome-scales |
|
| อับสปอร์ รูปกลมหรือรูปรียาว ขนาดกว้าง 3.5 มม. อยู่บริเวณกลางระหว่างแกนใบและริมขอบใบ | ||
 |
สปอร์เมื่อยังอ่อน มีเยื่อ paraphyses ปกคลุมและจมเป็นหลุมลงในผิวใบ และดันนูนขึ้นที่ผิวใบด้านหน้า | |
เมื่อสปอร์แก่ อับสปอร์จะนูนเป็นกลุ่มใหญ่ อยู่ที่ผิวด้านหน้า สีส้ม เฟินชนิดนี้ กระจายพันธุ์อยู่ในแถบหิมาลัย ลงมาถึงอินเดียตอนล่างและศรีลังกา พม่าและจีนตอนล่าง |
 Sori when young covered with peltrate paraphyses |
|
| เฟินชนิดนี้ นำมาปลูกเลี้ยงให้งามได้ยากสำหรับสภาพแวดล้อมในเมือง | ||
Lepisorus bicolor (Takeda) Ching "Sechuan Ribbon Fern" เชียงใหม่
Lepisorus contortus (H. Christ in Baroni & H. Christ) Ching เชียงใหม่
Lepisorus heterolepis (Rosenst.) Ching เชียงใหม่ พิษณุโลก เลย
Lepisorus longifolius (BI.) Holtt. เชียงใหม่ ชุมพร ระนอง พังงา และนครศรีธรรมราช ตลอดลงไป
Lepisorus oosphaerus (C. Chr.) Ching เชียงใหม่
Lepisorus scoropendium (Buch. - Ham. ex D. Don) Mehra & Bir. เชียงใหม่ เชียงราย พิษณุโลก เลย ตราด สุราฎร์ธานี
Lepisorus sinensis (H. Christ) Ching เชียงใหม่
Lepisorus subconfluens Ching เชียงใหม่
Lepisorus sublinearis (Bak. ex Takeda) Ching เชียงใหม่
Lepisorus suboligolepidus Ching เชียงใหม่ เลย