เฟินหางนกหว้า ปลูกเลี้ยงง่าย โตเร็ว ประดับสวนได้ดี ดูเป็นธรรมชาติ บางคนเข้าใจผิดคิดว่าเป็นเฟินข้าหลวงเลื้อย
เฟินชนิดนี้ มีสายพันธุ์ย่อย หรือชนิดที่กลายพันธุ์อีกหลายต้น เช่น เฟินเขากวาง Climbing Bird's Nest, เฟินฟันเลื่อย Serrarum เป็นต้น

เฟินนี้มีเหง้าสีเขียว ปกคลุมด้วยรากนิ่มๆ สีน้ำตาล ใบยาวราว 60-120 ซ.ม. กว้าง 4-8 ซ.ม. ปลายใบแหลมรูปหอก ใบเป็นแผ่นหนาเหมือนแผ่นหนัง เป็นเงามัน อวบน้ำ เปราะหักง่าย สีเขียวอ่อน เส้นกลางใบสีเขียว
กลุ่มอับสปอร์เกิดทางด้านปลายใบแผ่ลงมาเกือบถึงกลางใบเท่านั้น อับสปอร์รูปกลม ไม่มีเยื่ออินดูเซียมปิด

เฟินชนิดนี้ พบในป่าทั่วทุกภาค อาศัยบนกิ่งไม้ หรือโขดหินที่มีความชื้นสูง บริเวณใกล้ลำธารน้ำตก

การปลูกเลี้ยง : ปลูกแบบไม้เกาะอาศัย ปลูกติดต้นไม้ ตอไม้ ปลูกลงกระถางตั้งหรือแขวนก็ได้ เครื่องปลูก ใช้วัสดุโปร่งไม่อุ้มน้ำ แต่เก็บความชื้นได้ดี เช่น กาบมะพร้าวผสมใบไม้ผุ ปลูกเลี้ยงบริเวณที่ได้รับแสงรำไร หรือได้รับแสงแดดไม่เกินครึ่งวัน และได้ความชื้นในอากาศโดยรอบมากๆ ยิ่งดี

Microsorum punctatum มีความหลากสายทางสายพันธุ์ ต้นใหม่ที่เกิดจากสปอร์ มีหลายต้นที่เปลี่ยนแปลงลักษณะไป แต่ยังคงลักษณะสำคัญของเฟินชนิดนี้เอาไว้

Microsorum punctatum cv. Serrate

ลักษณะทั่วไป เหมือน Microsorum punctatum ปกติ ต่างเพียง ขอบใบ ตั้งแต่ช่วงกลางถึงปลายใบ เป็นแฉกหรือหยักเป็นซี่ฟัน แฉกสั้น ปลายแหม ทำให้ดูเหมือนฟันเลื่อย

Microsorum punctatum cv. Grandiceps
ชื่อสามัญ : Climbing Bird's Nest Fern หรือ Elkhorn Fern
ชื่ออื่น : เฟินผักกาดหอม เฟินเขากวาง

เฟินเขากวางในธรรมชาติ เป็นเฟินเกาะอาศัยอยู่ตามคาคบไม้ หรือเกาะตามโขดหิน ลักษณะทั่วไป คล้าย เฟินหางนกหว้า (M. punctatum) แต่ใบแข็งตั้งชัน ปลายใบแตกเป็นพูคล้ายเขากวาง ขอบใบหยักย่น ดูเหมือนใบผักกาดหอม หรือผักสลัด เฟินชนิดนี้สวยงามและทนทาน เหมาะปลูกเป็นไม้กระถางประดับภายในบ้าน นอกจากนี้ยังสามารถใช้ตัดใบประดับแจกันได้ดี ทนทานหลายวันอีกด้วย

เฟินชนิดนี้มีสองสายพันธุ์ คือ พันธุ์ธรรมดา กับพันธุ์แคระ แตกต่างกันเฉพาะขนาด

เฟินเขากวางสามารถปลูกเลี้ยงได้ง่าย กระถางหรือภาชนะ สามารถเลือกปลูกเป็นกระถางตั้ง หรือกระถางแขวนก็สามารถทำได้ หรือปลูกลงดินก็ได้ โดยใช้เครื่องปลูกควรให้ร่วนโปร่ง มีอินทรีย์วัตถุสูง เช่น กาบมะพร้าวผสมใบไม้ผุ ต้องการน้ำมากและควรให้แสงประมาณ 60% หรือแดดครึ่งวันก็ได้

เคยคุยกับเพื่อนคนหนึ่ง บ้านอยู่ที่ จ. ชัยภูมิเขตติดต่อกับ จ. เลย ได้เล่าให้ฟังว่า เฟินชนิดนี้มีอยู่ในป่า เป็นเขตป่าสงวน และแม่เคยเก็บใบอ่อนของเฟินชนิดนี้มากินเป็นผัก

การขยายพันธุ์ : ผ่าแบ่งกอ เอาเหง้าไปชำ ส่วนสปอร์ ไม่ค่อยมีสปอร์ เท่าที่เคยปลูกเลี้ยงมาหลายปี ยังไม่เคยเห็นต้นมีสปอร์ แต่ก็มีบางคนบอก เคยได้ต้นมีสปอร์แต่มีน้อย ซึ่งหากเพาะสปอร์ น่าจะได้ต้นกลายพันธุ์แปลกตาออกไปอีก

Microsorum punctatum cv. Serratum
ชื่ออื่น : เฟินหางไก่ เฟินใบเลื่อย

เฟินชนิด มีผู้นำเข้ามาจากประเทศฟิลิปปินส์ ลักษณะทั่วไป เหมือน Microsorum punctatum ของบ้านเรา ต่างกันที่ ใบเขียวเข้มกว่า ผิวใบขรุขระ เป็นสีเขียวด้านกว่ามองเห็นหยาดน้ำค้างชัดเจน และเนื้อใบบางกว่าสายพันธุ์ในบ้านเรา ขอบใบเป็นแฉกตั้งแต่กลางใบถึงปลายใบ แฉกผอมเรียวยาว สั้นบ้าง ยาวบ้าง ไม่สม่ำเสมอ ปลายแฉกมนถึงแหลม

เฟินชนิด เมื่อขยายพันธุ์ด้วยสปอร์ มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างใบไปเป็นอีกหลายแบบ

Microsorum punctatum
ชื่ออื่น : เฟินใบดาบ** M. punctatum Sword

จากเฟินที่นำเข้ามา เฟินหางไก่ หรือเฟินฟันเลื่อย M. punctatum cv. Serratum เมื่อได้ต้นใหม่ที่เกิดจากสปอร์ บางต้น กลายเป็นเฟินใบปกติ ขอบใบเรียบ ไม่เป็นแฉกหรือฟันเลื่อยเหมือนต้นแม่ที่นำเข้ามา

เข้าใจว่า ต้นใบดาบ หรือใบที่ไม่ออกฟันเลื่อยนี้ เป็นลักษณะปกติของต้นเดิม แล้วกลายพันธุ์ไปเป็นต้นที่ออกใบเลื่อย

Microsorum punctatum Plica

M. punctatum Plica ตัวนี้ เป็นอีกลักษณะหนึ่ง ที่เกิดจากสปอร์ของต้น M. punctatum Serratum ที่นำเข้่ามาจาก ตปท. ขอบใบไม้เป็นฟันเลื่อยหรือหยักเป็นซี่ฟัน แต่กลายเป็น ขอบใบจีบย่น ค่อนข้างสม่ำเสมอ ตั้งแต่โคนใบไปสุดปลายใบ

ต้นในภาพ เป็นเฟินใน collection ของ อ. สุรัตน์ วัณโณ

Microsorum punctatum Undulate

ต้นนี้ เป็นอีกต้น ที่ได้จากเพาะจากสปอร์ของ
M. punctatum Serratum
กลายพันธุ์เป็น ขอบใบแหว่งเว้า ไม่เป็นระเบียบ ขนาดต้นเล็กกว่า ใบแข็งหนา โตช้า

Microsorum punctatum Wavy

M. punctatum Wavy นี้ กลายพันธุ์มาจาก cv. Serratum เช่นกัน
ขอบใบเรียบ ไม่เป็แฉกหรือฟันเลือย แต่ใบบิดเป็นเกลียว หรือเป็นคลื่น

Microsorum punctatum
Serratum Wavy

ต้นนี้ เป็นอีกต้นหนึ่ง ที่มีลักษณะรวมกันของ Serratum และ Wavy

เป็นลูกไม้ที่เกิดจากสปอร์ใน collection ของ อ. สุรัตน์ วัณโณ