> POLYPODIACEAE > Phymatosorus ||< back

สกุล Phymatosorus Pichi Serm สกุลเฟินหลังสวน (Microsorum)
วงศ์ POLYPODIACEAE

สกุลนี้บางแห่งจัดให้รวมอยู่ในสกุล Microsorum กระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนและทุคภาคของไทย มักเกาะอาศัยอยู่ตามโขดหินในป่าที่ค่อนข้างแห้งแล้ง
ลักษณะทั่วไป มีเหง้าเลื้อยยาว สีเขียว มีเกล็ดหรือขนสีน้ำตาล เหง้าจะเลื้อยไปตามผิวดินหรือปีนเกาะขึ้นต้นไม้หรือก้อนหิน ใบมีลักษณะหยักเป็นพูลึก แบบขนนก
อัปสปอร์ กลม มีขนาดใหญ่ เกิดเป็นแถว เรียงตัวด้านข้างของเส้นกลางใบของแต่ละพู จมบุ๋มลงในเนื้อใบ และอาจนูนขึ้นมาทางด้านหน้าใบ ทำให้ดูเหมือนแก๊บปืน
หลายชนิดที่นิยมนำมาปลูกลงแปลงจัดสวน ต้องการแสงมาก ไม่ต้องการความชื้นมากนัก  ปลูกเลี้ยงและดูแลง่าย และบางชนิดสามารถตัดใบปักแจกันอยู่ได้ทนทานหลายวัน

ตัวอย่างของเฟินในสกุลนี้


P. scolopendria เฟินหลังสวน หรือ เฟินยายแพรก
[ image : Mr. 3K@Prachaub ]

Phymatosorus scolopendria (Burm.f.)Pic.Serm.
ชื่อพ้อง : Microsorum scolopendria (Burm.f) Copel.]
ชื่อสามัญ : Wart Fern, Serpent Fern
ชื่ออื่น : เฟินหลังสวน เฟินยายแพก
เฟินชนิดนี้มีเหง้าเลื้อยยาวตามผิวดินหรือไต่ขึ้นต้นไม้ เหง้าเป็นเถากลม เหมือนแท่งดินสอ ขนาด dia. 5 มม. สีเขียว อวบน้ำ มีเกล็ดสีน้ำตาลถึงดำ กระจายบริเวณปลายเหง้า เกล็ดมีขนาดค่อนเล็ก รุปสามเหลี่ยมปลายแหลม ขอบหยักเป็นซี่ฟันละเอียด มีปุ่ม หรือตา ตามเหง้าที่เกิดจากก้านใบที่แก่และหลุดร่วงไป ใบห่างกันราว 5 ซม. ก้านใบเรียวยาว ถึง 50 ซ.ม. ใบรูปขอบขนาน หรือรุปไข่กึ่งรูปสามเหลี่ยม ตัวใบยาวและกว้างราว 40 ซ.ม. ใบหยักเป็นพู (lobed) ลึก จำนวนพูมีได้ถึง 6 คู่ คู่ล่างสุดใกล้โคนมีขนาดใหญ่สุด ใบสีเขียวอ่อนเป็นเงามัน และหนาเหมือนแผ่นหนัง ส่วนแฉกหรือพู ปลายแหลม ขอบเรียบ เส้นกลางใบเป็นครียนูนขึ้น เส้นกลางในนูนทั้ง 2 ด้านของผิวใบ เมื่อต้นอายุยังน้อย ใบมีลักษณะเป็นใบเดี่ยวขอบขนาน ปลายเรียวแหลม

เฟินหลังสวน scolopendria
อับสปอร์กลม รูปถ้วย บุ๋มจมลงในผิวใบ และนูนขึ้นด้านหน้าใบ ไม่มีเยื่ออินดูเซียปิด เกิดเป็น 2 แถว เรียงตัวตรงเส้นกลางใบของแต่ละพู สปอร์เมื่อแก่มีสีเหลืองส้ม

ปลูกเลี้ยงง่าย ใช้เครื่องปลูกหยาบ ผสมทรายเพื่อให้ระบายน้ำดี ต้องการแดดรำไรถึงกลางแดดได้ ปลูกในกระเช้าแขวนโชว์เหง้าสวยๆ หรือปลูกลงดินก็ได้


Phymatosorus nigrescens

Phymatosorus nigrescens (Blume) Pic.Serm.
ชื่อพ้อง : Microsorum nigrescens (Bl.) Copel.]
ชื่ออื่น : เฟินแก๊บปืน

เหง้าอ้วนหนาและเลื้อยยาว พุ่มใบตั้งขึ้น ก้านใบยาว แผ่นใบรูปขอบขนานหรือคล้ายสามเหลี่ยม ยาว 60-80 ซ.ม. ขอบใบเป็นพูหยักลึกแบบขนนก  เว้าลึกถึงแกนกลางใบ แต่ละพูปลายเรียวแหลม สีเขียวสดเป็นมัน
ลักษณะคล้าย P. scolopendria แตกต่างที่ ใบแต่ละพูแคบยาวมากกว่าและลู่ไปทางปลายใบ มีสีเขียวเข้มเป็นมัน 


อับสปอร์นูนเด่นขึ้นมาด้านหน้าใบ
อับสปอร์นูนเด่นขึ้นมาด้านหน้าใบ นูนมากอย่างเห็นได้ชัด จนดูเหมือนแก๊ปปืนเด็กเล่น

เพิ่มเติมเฟินในสกุลนี้ที่พบในไทย

P. cuspidatus (D. Don.) Pic. Serm
ชื่อพ้อง : Microsorum cuspidatum (D.Don.) Tagawa
ชื่ออื่น : กูดฉ่ำ
 พบที่เชียงใหม่ เชียงราย หนองคาย อุดรธานี

P. longissimus (Blume) Pic. Serm
ชื่อพ้อง : Microsorum rubidum (Kunze) Copel.
ชื่ออื่น : กระปรอกใบแฉก
 พบเชียงราย พเยาว์ แพร่ ลำปาง


เฟินฮาวาย P. grossus

Phymatosorus grossus (Langsdorff & Fischer) Brownlie
ชื่อสามัญ : Maile-Scented Fern
ชื่ออื่น : เฟินฮาวาย (ชื่อทางการค้า)

เฟินฮาวาย เป็นชื่อทางการค้าที่เรียกกัน พบเห็นได้ทั่วไปตามร้านขายต้นไม้ เป็นเฟินที่มาจากหมู่เกาะฮาวาย กระจายพันธุ์อยู่ในออสเตเรีย นิวคาลิโดเนียน ถึง ฟิจิ หมูเกาะแปซิฟิคใต้

เดิมจัดเป็น P. scolopendria สายพันธุ์หนึ่ง ต่อมาในปี 1977 Brownlie ได้ชี้ให้เห็นความแตกต่าง คือ P. scolopendria ใบแบ่งเป็นพู 1-4 คู่ และเป็นเฟินเกาะอาศัย ในขณะที่ P. grossus ใบแบ่งเป็นพูมากว่า 10 พู ใบย่อยเรียวและปลายแหลมมากกว่า ใบย่อยลู่ไปทางปลายใบ และส่วนมากเป็นเฟินดิน

เฟินชนิดนี้ นิยมนำไปจัดปลูกจัดสวน เพราะเลี้ยงง่าย เติบโตได้เร็ว ทนแดดได้หากมีความชื้นเพียงพอและโตเร็วกว่าปลูกเลี้ยงในร่ม

ยังมีเฟินในสกุลนี้อีกหลายชนิด ยังไม่ทราบชื่อแน่นอน

 
Phymatosorous sp. จากฟิลิปปินส์ ก้านใบสีน้ำตาลดำ ยาวราว 20 ซ.ม. จำนวนพูใบย่อยมี 1-2 คู่ ปลายใบย่อยเรียวแหลม เส้นกลางใบสีน้ำตาลถึงดำ เป็นเงามัน
[ภาพ : CHATT]

เฟินเกลียวทอง (ชื่อทางการค้า)
[ Image : CHATT ]
เฟินเกลียวทอง (ชื่อทางการค้า)
[ Image : Duang99 ]

 
> POLYPODIACEAE > Phymatosorus ||< back