|
Platycerium quadridichotomum (Bonap.) Tardieu
P. bifurcatum cv. quadridichotomum Bonap. Notes Pterid. 4: 84. 1917
P. quadridichotomum (Bonap.) Tardieu, Not Syst. paris 15: 417. 1959
P. quadridichotomum (อ่าน ควอ-ดะ-ไร-ได-โช-โต-มั่ม) เป็นชายผ้าสีดาชนิดที่หาได้ยาก
มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
มักเกาะอาศัยอยู่ตามคาคบไม้ หรือตามหน้าผาหินปูน
มีถิ่นกำเนิดอยู่ในหมู่เกาะมาดากัสกา ทางด้านตะวันตก ซึ่งพื้นที่ฝั่งนี้ มีความชุ่มชื้นน้อยกว่าทางด้านฝั่งทะเลตะวันออก
อีกทั้งบริเวณกลางเกาะเป็นพื้นที่ภูเขาสูง เป็นกำแพงกันความชุ่มชื้นที่มาจากทางฝั่งตะวันออกพัดพามาไม่ถึง
พื้นที่ทางฝั่งตะวันตก ซึง P. quadri. จะเจริญงอกงามได้ดีที่นี่ เฉพาะในฤดูที่มีฝน
แต่เมื่อถึงฤดูแล้ง มีความชื้นต่ำและเมื่อระบบรากของต้นแห้งไป มันจะเข้าฤดูสภาวะพักตัว
เหี่ยวแห้ง ดูเหมือนตายแล้ว และจะแตกใบออกใหม่เมื่อฤดูฝนในปีถัดไป ซึ่งถือเป็นการพัฒนาปรับตัวให้สามารถอยู่รอดได้ในพื้นที่ที่มีฤดูแล้งที่ยาวนาน
P. quadridichototmum สามารถแตกหน่อต้นใหม่ทางด้านข้างของต้นแม่ และเป็นกอโอบล้อมรอบลำต้นไม้หรือสิ่งที่ยึดเกาะ
ชนิดนี้มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ P.
andinum แต่มีขนาดเล็ก ทั่วทั้งต้น ผิวใบด้านบนปกคลุมหนานแน่นด้วยขนรูปดาว
ลักษณะทั่วไป :
เกล็ดที่เหง้า รูปหอก ปลายสอบแหลม กลางเกล็ดเป็นแถบสีดำ และมีขนละเอียด
และใบเก่าจะแก่เหี่ยวแห้งไป และเข้าสู่สภาวะพักตัวในหน้าแล้ง
ใบกาบ shield frond : ปกติในต้นที่โตเต็ที่ ใบกาบแ่ผ่กางและชูตั้งขึ้น ใบรูปขอบขนานที่ไม่แน่นอน ส่วนที่ต่ำจากจุกตายอดลงมา มีขอบเรียบ มนกลม แนบซ้อนทับบนใบกาบเก่าและห่อหุ้มระบบราก ส่วนที่สูงจากจุกตาขึ้นไป ทรงผอมยาว ชูตั้งขึ้น ปลายขอบด้านบนเป็นลอนคลื่นและหยักตื้นๆ ลักษณะคล้ายกับใบกาบของ P. stemmariaหรือ P. elephantotis
ใบกาบใหม่เป็นสีเขียวอ่อน จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและแห้งอย่างช้าๆ เมื่อใบแก่ เพื่อทำหน้าที่ช่วยเก็บน้ำและความชื้น ขนาดใบกาบสูงเพียง
20 ซ.ม. เส้นใบจมลงในผิวใบ เป็นร่องตามเส้นใบ ในแต่ละปีจะออกใบกาบเพียงชุดเดียว
ใบชายผ้า fertile fronds : ใบชายผ้าผอมยาว โคนแผ่กางออกและค่อยๆ อ่อนโค้งลงสู่ปลายใบ โคนใบรูปลิ่มผอมแคบ ใบเป็นแฉกคู่ 3-4 ชั้น ส่วนแฉกแต่ละชั้นลักษณะผอมแคบและยาวรูปร่างใบคล้ายใบชายผ้าของ P. alcicorne Africar Form แต่ต่างที่ผอมยาวมากว่า
ผิวด้านล่างของใบชายผ้าปกคลุมแน่นด้วยขน(รูปดาว) สีออกเหลืองๆ หรือสีส้มเหลือง แต่ในใบที่ยังอ่อนหรือยังโตไม่เต็มที่ ขนใต้ใบยังเป็นสีขาว จากนั้นจึงค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีส้มเหลืองเมื่อใบแก่
ปีหนึ่งจะมีใบชายผ้าออกมาเพียง 1 ชุด และอยู่จนกระทั่งมีชุดใหม่ออกมา
จากนั้นใบเก่าจะหลุดร่วงไป
อับสปอร์ : เกิดบริเวณด้านใต้ใบชายผ้า ประมาณกึ่งกลางของความยาวใบ บริเวณแฉกชั้นที่ 2 ซึ่งอยู่ต่ำว่าแฉกชั้นแรกและไม่ถึงแฉกชั้นที่ 3 เมื่อสปอร์แก่ สปอร์จะถูกปลอดปล่อยให้กระจายออกไปในคราวเดียวหมด
การปลูกเลี้ยง เลี้ยงยาก ต้องเลี้ยงในโรงเรือนเพาะชำ การขยายพันธุ์ สามารถแยกหน่อได้
แต่ไม่ค่อยให้หน่อต้นใหม่มากนัก อีกทั้งการเพาะสปอร์ทำได้ยากอีกด้วย
การปลูกเลี้ยงและดูแล เหมือน เฟินห่อข้าวสีดา P. wallichii ในบ้านเรา คือ ต้องการความชุ่มชื้นดีในบรรยากาศ มากกว่าเปียกจนชุ่มแฉะที่ระบบราก อีกทั้ง P. quadridichotomum ต้องการช่วงพักตัวในหน้าแ้ล้ง เหี่ยวแห้งเหมือน P. wallichii
|