สกุล Polypodium : Hare's Foot Fern
วงศ์ POLYPODIACEAE

สกุล Polypodium คำนี้ มาจากคำว่า poly+podus (poly = many มากมาย, podus = a foot เท้าหรือตีน) เหตุที่ได้ชื่อนี้ เนื่องจาก สกุลนี้มีจำนวนชนิดมากมาย เป็นสกุลที่ใหญ่มาก แม้ปัจจุบันมีหลายชนิดที่ถูกแยกออกไปจัดให้เป็นสกุลใหม่ หรือวงศ์ใหม่ แล้วก็ตาม อีกทั้งลักษณะเหง้าของเฟินชนิดนี้ มีลักษณะ คล้ายกับตีนของสัตว์ คือ เป็นเท้ายื่นและมีขนปกคลุม ดังนั้น ชื่อสามัญของเฟินสกุลนี้ คือ Hare's Foot Fern

เฟินสกุลนี้ เป็นไม้อายุยืนหลายปี เป็นไม้อากาศ หรือเฟินเกาะอาศัยอยู่ตามคาคบไม้ หรือเกาะอยู่ตามหน้าผาดิน หน้าผินที่มีดินทรีย์วุตถุสะสม สามารถเจริญเติบโตตลอดปี ลำต้น เป็นเหง้าเลื้อยคดงอไปมา มีสีน้ำตาล บางชนิดเหง้าปกคลุมด้วยขนปุยที่ลู่ไปทางปลายเหง้า ใบเป็นใบเรียบ บางและมีหลายรูปแบบ มีทั้งชนิดใบเล็กขนาดเพียง 1 นิ้ว ชนิดใบยาวถึง 6 ฟุต บางชนิดเป็นใบเดี่ยวธรรมดา บางชนิดเป็นใบประกอบแบบขนนก ก้านใบเรียบไม่มีขน อับสปอร์ใต้ใบเป็นรูปกลม ไม่มีเยื่ออินดูเซีย จัดเรียงเป็นแถว เมื่อแก่สปอร์มีสีน้ำตาลเข้ม

เฟินในสกุลนี้กระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนของเอเชียและอเมริกา รวมทั้งเกาะโพลีนีเซีย มักพบเกาะอยู่ตามก้อนหิน หรือต้นไม้ใหญ่ ที่มีร่มเงาและได้รับแสงรำไร มีบางชนิดที่พบในเขตหนาว เฟินในสกุลนี้หลายตัว ที่มีการนำรากและยอดเหง้ามาสกัดแยกสารนำไปใช้ประโยชน์ทางการแพทย์

ตัวอย่างเฟินในสกุลนี้ เช่น :-

Polypodium californicum โพลี่แคลิฟอร์เนีย [ Image : Moo ]	Polypodium californicum Kaulf. ชื่อสามัญ : California Polypody
	เฟินชนิดนี้ เป็นเฟินนำเข้ามาจากต่างประเทศ มีถิ่นกำเนิดในรัฐแคลอฟอร์เนีย มักพบบริเวณหน้าผาดิน หรือหน้าผาหิน ที่มีร่มเงา ใกล้ลำธาร หรือชายฝั่งทะเล เกาะอยู่ตามหน้าผาที่มีอินทรีย์วัตถุ ตั้งแต่ระดับต่ำถึง 1500 ม. MSL ลักษณะทั่วไป ลำต้นเหง้าเลื้อยยาว กลม ขนาด 5-10 มม. สีเขียว ปกคลุมแน่นด้วยเกล็ดสีน้ำตาลเข้ม เหง้าแตกกิ่งสาขา	เหง้าเป็นเส้นกลม เลื้อยยาว ปกคลุมแน่นด้วยขนสีน้ำตาลเข้ม
ลักษณะใบ มีก้านใบกลม สีเขียว ผิวเกลี้ยง ใบรูปขอบขนาน ยาว ปลายสอบแหลม
ใบรูปหอกยาว ปลายสอบเรียว	ขอบใบแฉกลึกแบบใบประกอบขนนก ยาวถึง 35-40 ซ.ม.ปลายแฉกหรือปลายใบย่อย มน ผิวใบเกลี้ยง เป็นเงามัน อับสปอร์รูปกลม เรียงตัว 2 ข้างของเส้นใบย่อย (Chromosomes: 2n=74) เฟินชนิดนี้ปลูกเลี้ยงง่าย หากนำมาปลูกเลี้ยงในสภาพแวดล้อมที่ชุ่มชื้น ได้แสงแดดรำไร และปุ๋ยเพียงพอ จะเจริญเติบโตรวดเร็วมาก และ ที่น่าสนใจ สามารถตัดใบนำมาใช้ปักแจกันได้นาน

Polypodium garrettii C. H. Wright พบที่เชียงใหม่

Polypopdium persicifolium Desv., Berl. Mag.
Synonym : Goniophlebium persicifolium (Desv.) Bedd.

ลักษณะทั่วไป เหง้าเลื้อย ขนาด dia. 4-5 ม.ม. สีน้ำตาลเข้ม มีเกล็ดปกคลุมแน่น
ก้านใบ บาว 20-35 ซ.ม. ช่วงส่วนบนสีฟางหรือสีน้ำตาลอ่อน มีเกล็ดประปรายเล็กน้อย
ใบ เป็นใบประกอบขนนก ปลายคี่ ใบรูปขอบขนานถึงรูปหอก ขนาด 60:35 ซ.ม. ใบย่อยด้านข้างมีได้ถึง 20 คู่ ใบย่อยอ่อนโค้งและโค้งเคียว ใบย่อยคู่ล่างถึงคู่กลางมีขนาดใหญ่กว่า มีก้านใบย่อยเห็นได้ชัด ใบย่อยช่วงบนมีขนาดเล็กกว่า ใบย่อยปลายสุด ยาวได้ถึง 15 ซ.ม. เส้นใบ มีเส้นจรดโค้งเข้ากันเป็นร่างแห จัดเรียงเป็น 2-3 แถว แต่ละข้างของแกนกลางใบย่อย แผ่นใบบาง สีเขียว ผิวเกลี้ยง
อับสปอร์ รูปกลมหรือรี ขนาด dia. 2 ม.ม. จัดเรียงตัวเป็นแถวเดี่ยวอยู่ข้างแกนกลางใบย่อย บริเวณกลางหรือค่อนมาทางแกนกลางใบย่อย อับสปอร์จมลงในผิวใบด้านล่าง มองเห็นได้ชัดเจน

Polypodium vulgare

ใบแข็งเหลือบสีเทาอมฟ้า สวยงามมาก เหง้าแข็ง กลม สีเขียวอ่อน อาศัยอยู่บนคาคบไม้ใหญ่ หรือตามโขดหิน บนภูเขาที่ระดับกว่า 2000 เมตร เป็นเฟินที่ต้องการความชื้นสูง และร่มหรือแสงรำไร

การปลูกเลี้ยง :
เฟินในสกุลนี้ เป็นเฟินเกาะอาศัยอยู่บนคาคบไม้ หรือตามซอกหินที่มีอินทรีย์วัตถุสะสม ดังนั้น ควรใช้เครื่องปลูกที่หยาบ เพื่อให้ระบายน้ำได้ดี ชอบความชื้นสูง แต่ไม่ชอบให้เครื่องปลูกเปียกแฉะตลอดเป็นเวลานาน จึงไม่ควรให้น้ำมากเกินไป ปล่อยให้มีช่วงแห้งบ้าง หากเครื่องปลูกอับระบายอากาศไม่ดี หรือให้น้ำมากเกินไป จะทำให้รากเน่าเปื่อย ควรปลูกเลี้ยงในที่ร่มหรือแดดรำไร